روايت بوده است و اين امر به صورت متعارف ، تولد او را در دهه هاى پايانى قرن دوم محتمل مى نمايد. گزارش رجال شناسان شيعه از زاويه اى ديگر ، دهه آخر عمر احمد بن اسحاق را مى نماياند. احمد بن اسحاق ، به تصريح سه رجال شناس بزرگ پيشين ، از اصحاب امام حسن عسكرى و بلكه از اصحاب و ياران ويژه حضرتش است و از سوى ديگر ، مى دانيم كه امام حسن عسكرى عليه السلام از سال ٢٥٣ تا ٢٦٠ هجرى قمرى ، عهده دار امر خطير امامت بوده است. اين دو آگاهى ، در كنار هم ، به ما نشان مى دهد احمد بن اسحاق در سال هاى ٢٥٠ تا ٢٦٠ ، يعنى دهه آغازين نيمه دوم قرن سوم هجرى ، در سنين كمال به سر مى برد و تا بدانجا پيش رفته است كه جزو خواصّ اصحاب امام زمان خويش ، به شمار مى آيد. امرى كه با اسنادى تاريخى و مكرّر تأييد و تأكيد مى شود و به بخشى از آنها در ضمن مقاله ، اشاره هايى شده است. مطلب قابل ارائه در اين جا ، چگونگى توصيف رجال شناسان از اوست . نجاشى و طوسى ، هر دو ، او را «وافد القميين» ، يعنى نماينده قميان مى دانند و گزارش هاى تاريخى نشان مى دهد كه هديه ها ، وجوهات ، نامه ها و سؤال هاى اهل قم ، از طريق او به امام حسن عسكرى عليه السلام مى رسيده است و افزون بر اين ها ، وى ، وكالت امام را عهده دار بوده است ، همه اينها ، نشان از آن دارد كه احمد بن اسحاق در روزگار امامت امام حسن عسكرى ، جزو بزرگان حوزه قم بوده است ، به ويژه اگر تعبير ديگر شيخ طوسى را در نظر آوريم و آن را ناظر به همين دوره بدانيم. شيخ طوسى ، احمد بن اسحاق را «شيخ القميين» نيز خوانده است ، تعبيرى كه در زبان و فرهنگ عرب ، براى اشخاص مسنّ به كار مى رود و در زبان محدّثان نيز ، به استادى باتجربه اطلاق مى شود كه شاگردانى متعدد و گاه بزرگ دارد .

قرينه دوم

شيخ طوسى ، بيرون آمدن توقيعى را به سوى أبو محمّد رازى و احمد بن أبى عبد اللّه گزارش مى دهد كه در مدح و توثيق صريح احمد بن اسحاق ، به همراه ابراهيم بن محمّد