امامان ، اصحاب خود را به سنجيدن آنچه نام روايت داشت ، با سنّت و بقيه احاديث امر كرده بودند. از اين رهگذر ، احاديث متعارض نما پديد مى آمد كه حلّ آنها را نيز امامان ، خود بر عهده گرفته بودند. آن بزرگواران ، افزون بر ارائه راه حل هاى ديگر ، هر جا كه امكان ردّ و عرضه بر امام وجود داشت ، راويان را بدان تشويق مى كردند. از اين رو ، شاهد عرضه هاى متعددى هستيم كه عرضه كننده به تفصيل و يا اجمال ، تعارض را نشان مى دهد و خواستار حلّ آن مى گردد. علىّ بن مهزيار يكى از اين عرضه ها را گزارش كرده است. او مى گويد: قرأت فى كتابٍ لعبد اللّه بن محمّد إلى أبى الحسن عليه السلام : اختلف أصحابنا فى رواياتهم عن أبى عبد اللّه عليه السلام فى ركعتى الفجر فى السفر ، فروى بعضهم: صلّها فى المحمل ، و روى بعضهم: لا تصلّها إلّا على الأرض. فوقّع عليه السلام : موسّع عليك بأيّةٍ عملت؛ [٢] در نامه عبداللّه بن محمّد به ابوالحسن عليه السلام خواندم : ياران ما ، در روايت هاى خود از امام صادق عليه السلام ، در ارتباط با دو ركعت فجر (نافله صبح) اختلاف دارند. برخى روايت كرده اند آن را روى همان مركب بخوان و برخى ديگر روايت كرده اند آن را جز بر زمين مخوان. امام در پاسخ نگاشت: اجازه دارى به هر يك عمل كنى. على بن مهزيار ، خود نيز مكاتبه و مكالمه اى در مورد احاديث اختلافى قصر و اتمام نماز در مكّه و مدينه ، و عرضه آنان بر امام جواد عليه السلام دارد ، كه در بخش خود به آن اشاره شد. همچنين بيشتر نمونه هايى را كه در بخش عرضه بر امام هادى عليه السلام آورديم ، و نيز نمونه دوّم عرضه بر امام حسن عسكرى عليه السلام و برخى عرضه ها بر امام زمان(عج) ، همه نمونه هايى از عرضه براى حلّ تعارض هستند. در كنار اين عرضه ها كه به گونه اى مستقيم ، اختلاف را

[١] تهذيب الأحكام ، ج ٩ ، ص ٣٣٢ ، ح ١٦ . [٢] براى آگاهى از اين اصطلاح ، بنگريد : مقاله استاد حسينى جلالى در مجلّه عربى علوم الحديث ، شماره دوم ، ص ٢٣ «جراب النورة» . [٣] الكافى ، ج ٧ ، ص ٨٧ ، ح ٧ و ٩. [٤] تهذيب الأحكام ، ج ٥ ، ص ٤٨٤ ، ح ٣٧٩ . [٥] بحار الأنوار ، ج ٢ ، ص ٢٥٢ ، ح ٧١ . [٦] تهذيب الأحكام ، ج ٣ ، ص ٢٢٨ ، ح ٩٢ . [٧] الكافى ، ج ٣ ، ص ٤٣٦ ، ح ٣؛ ج ٧ ، ص ٨٥ ، ح ٢ و ٣ ؛ تهذيب الأحكام ، ج ٢ ، ص ٦؛ ج ٧ ، ص ٩ ، ١٠ و ١٢.