در حوزه عقايد و انديشه هاى كلامى نيز ، عرضه هاى متعددى بر امام كاظم صورت گرفته كه از موضوع مقاله بيرون است . [١] در پايان اين بخش ، عرضه اى ضمنى را گزارش مى كنيم و چند عرضه ديگر را در بخش «انگيزه هاى عرضه» مى آوريم. الحسن بن على بن مهران: دخلت على أبى الحسن موسى وفى إصبعه خاتم فصّه فيروزج ، نقشه «اللّه الملك» ، فأدمت النظر إليه ، فقال: مالك تديم النظر إليه ؟ فقلت: بلغنى أنّه كان لعلىّ أمير المؤمنين خاتم فصّه فيروزج ، نقشه «اللّه الملك» ، فقال: أتعرفه ؟ قلت: لا ، فقال: هذا هو؛ [٢] حسن بن على بن مهران مى گويد: بر امام موسى كاظم وارد شدم ، و در انگشت ايشان انگشترى با نگين فيروزه ديدم كه نقش آن «اللّه الملك» بود. نگاهم را به آن دوختم ، حضرت فرمود: چرا بدان چشم دوخته اى ؟ گفتم : به من رسيده است كه امير مؤمنان ، على ، انگشترى با نگين فيروزه داشت كه نقش آن «اللّه الملك» بود. حضرت فرمود: آيا آن را مى شناسى ؟ گفتم: نه . فرمود: اين ، همان است.

عرضه حديث بر امام رضا عليه السلام

با وجود تلاش هاى پى گير اصحاب امام صادق عليه السلام و امام كاظم عليه السلام ، غاليان و منحرفين ، به طور كامل از ميان نرفتند. حبس هارونى امام كاظم عليه السلام و دور نگه داشتن ايشان از حوزه علمى آن روزگار ، به منحرفان جرأت داد تا دروغ هاى خود ساخته و حديث هاى جعلى را بپراكنند. اختناق سياسى ، بر فضاى علمى نيز سايه انداخت و فرصت بحثّ و ردّ را از شيعيان راستين و عالمان حقيقى گرفت. گريزهاى ناگزير و حبس هاى اصحاب امام صادق و امام كاظم عليه السلام ، نوشته هاى آنان را از سوى منافقان داخلى حوزه شيعه ، آسيب پذير مى ساخت و اعتماد محدّثان فقيه و فقيهان محدّث را كم رنگ مى نمو\[٣] . مراجعه شيعه به امام محدود شد و دستور تقيه ، تنها سپر حفظ حافظان ميراث جعفرى شد. با رحلت امام

[١] برخى از اين عرضه ها در نخستين جلد از مسند امام كاظم ، كتاب توحيد ، ص ٢٥٧ ٢٥٩ ، ٢٦١ و ٢٧١ آمده است. [٢] الكافى ، ج ٦ ، ص ٤٧٢ ، ح ٢ . [٣] رجال كشى ، ج ١ ، ص ٣٣٤ ، شماره ٦١٢ ؛ فهرست طوسى ، ص ١١٤ ، شماره ١٠٩٦.