سپس در جاى خود ، نهج النجاة را از حسين بن محمّد بن نصر حلوانى مى خواند و به منقولات ابن طاووس از آن ، در اليقين اشاره مى كند. [١] اتان كلبرگ نيز اين حدس آقا بزرگ را صائب دانسته و مؤلف اين دو كتاب را ، يك نفر و همان حسين بن محمّد بن الحسن حلوانى دانسته است. [٢]

استادان و مشايخ حلوانى

بر اساس آنچه گفته شد ، مؤلّف كتاب ، فردى شناخته شده و مورد اعتناى عالمان عصر خود بوده است. او ، نزد الشريف محمّد بن الحسن بن حمزة ، أبويعلى جعفرى ، كه از مراجع شيعه پس از شيخ مفيد و داماد و جانشين او بوده ،[٣] درس خوانده و با توجه به محل سكونتش [٤] كه در محله كرخ بغداد بوده است ، از محضر عالمانى چون شيخ طوسى ، سيد مرتضى و سيد رضى بهره برده است. طريق روايى واقع در كتاب بشارة المصطفى اثر عمادالدين طبرى [٥] ، شاگردى حلوانى را در محضر سيد مرتضى در سال ٤٢٩ هجرى به روشنى نشان مى دهد و سند واقع در كتاب ذيل تاريخ بغداد اثر ابن النجّار البغدادى [٦] ، استفاده او را از أبوالحسن على بن المظفر بن بدر ، علّامه بندينجى ، در سال ٤٢٥ هجرى قمرى اثبات مى كند. أبوعبداللّه حسين بن محمّد حلوانى ، خود نيز در آخرين روايت كتابش كه آن را بر

[١] الذريعه ، ج ٤٢ ، ص ٤٢٥ ، رقم ٢٢٢٤ . گفتنى است شيخ آقابزرگ در ادامه ، اشتباه ابن طاووس را در مسئله تاريخ كتاب نهج النجاة گوشزد كرده و از اين رو ، مانع انتساب آن را به حلوانى ، زدوده است. [٢] كتابخانه ابن طاووس ، ص ٤٦٧ . [٣] ر . ك : فهرست نجاشى ، رقم ٧٠٨ ؛ فرحة الغرى ، ص ١٢٥ . [٤] محل تولّد حلوانى ، حلوان ، از شهرهاى عراق است ، اما به جهت آن كه بغداد ، پايتخت و پايگاه علم بوده ، به آنجا كوچ كرده است. حلوان نام چند مكان است و از جمله آنها حُلوان عراق ، در شمال بغداد و در منطقه كوهستانى عراق است. حلوان ، شهرى آباد و محل نشو و نماى عالمان متعددى بوده است ، ر . ك : معجم البلدان ، ج ٢ ، ص ٢٩٠ . [٥] بشارة المصطفى ، ص ١٠٥ . [٦] ذيل تاريخ بغداد ، ج ٤ ، ص ١٠٨ .