أقلّ من ذلك و لا أكثر؟!...؛ [١] به ابوالحسن (امام كاظم يا رضا عليه السلام ) عرض كردم: چنين به ما رسيده كه پيامبر فرمود: هر كس شراب بنوشد ، نمازش تا چهل روز به حساب نمى آيد. حضرت فرمود: راست گفته اند. گفتم: چگونه چهل روز ، نه كمتر و نه بيشتر؟!... امام پاسخى در خور مى دهند و اين مدت را برابر با زمان ماندگارى اثر شراب در بدن مى دانند. پيشتر ، عرضه اى مرتبط به مدّت گوشت نخوردن و اثر آن ، از همين راوى گذشت.

٣ . دستيابى به متن دقيق تر

اجازه نقل به معنى و نه عين الفاظ حديث از سوى امامان عليهم السلام ، مشروط به فهم درست و دقيق راوى بود ، و انتقال كامل معنى در هيأت و الفاظ ديگر ، شرط لازم آن. اين آزادى ، در ترويج و نشر حديث تأثيرى به سزا داشت ، ولى گاه براى راويان نكته انديش ، ترديدهايى به همراه مى آورد. اينان حديث را اخذ مى كردند و سپس براى دستيابى به متن اصلى ، آن را بر امام عرضه مى نمودند. زراره كه از راويان خبره ، فقيه و نكته سنج است ، مى گويد: عبدالواحد بن مختار برايم گفت كه بر امام باقر عليه السلام وارد شده و امام به او فرموده است: «أما علمت أنّ عليّا أحد الوالدين اللّذين قال اللّه عز و جل: « اشْكُرْ لِى وَ لِوَ لِدَيْكَ » [٢] آيا نمى دانى كه على عليه السلام يكى از دو پدر [ اين امت ] است و خداوند متعال به سپاسگزارى از خود و آن دو ، در كنار يكديگر دستور داده است؟» . زراره پيام اصلى حديثِ «على عليه السلام را مانند رسول اللّه پدر امت بدانيد» [٣] را مى فهمد و نيز اذعان دارد كه مى توان آن را از قرآن استخراج كرد ، امّا احتمال مى دهد كه استفاده از خصوص اين آيه ، از سوى راوى رخ داده است؛ زيرا در قرآن آيه هاى متعددى است كه

[١] الكافى ، ج ٦ ، ص ٤٠٢ ، ح ١٢ . [٢] سوره لقمان ، آيه ١٤ « وَ وَصَّيْنَا الْاءِنسَـنَ بِوَ لِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَ فِصَالُهُ فِى عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِى وَ لِوَ لِدَيْكَ إِلَىَّ الْمَصِيرُ ». [٣] بحار الأنوار ، ج ٢٢ ، ص ٢٠٩ ، ح ٢٥؛ ج ٢٣ ، ص ٢٦٩ ، ح ١٩؛ ج ٣٦ ، ص ٨ ، ح ٨ ، ٩ ، ١٠ ، ١٢ و ١٦ .