قوم قلمداد كند ، مانند «شيخ القميين» [١] «وافد القميين» [٢] ، «كبير القدر» [٣] ، «خاصّه أبى محمّد» [٤] و... كه توصيف نخست بر آن دلالت دارد كه او بزرگ حوزه قم است و تعبير دوم ، به معناى داشتن سمت نمايندگى از سوى قميان ، در درگاه ائمه معصومين عليهم السلام است . احمد بن اسحاق ، جايگاه و منزلتى بزرگ داشته و از خواصّ اصحاب امام حسن عسكرى (أبو محمّد) عليه السلام بوده است. مقامى كه تنها ، تعداد اندكى از راويان بزرگ بدان نائل آمده اند. در كنار همه اين منزلت ها ، او وكيل امام حسن عسكرى عليه السلام هم بوده است و امام مهدى (عج) نيز اين وكالت را ابقاء و استمرار بخشيده و تا آخر عمر پربركتش ، او را در اين جايگاه نگاه داشته است. متون تاريخى متعددى حكايت از اين وكالت دارد . [٥] در متون كهن و از رهگذر تأييد ائمه از وكلا و ثقات خويش ، با متن هايى رو به رو مى شويم كه اطمينان ائمه عليهم السلام را به احمد بن اسحاق به روشنى نشان مى دهد. كشّى ، در اختيار معرفة الرجال و نيز شيخ طوسى در «الغيبه» ، از أبو محمّد رازى آورده اند كه وى و احمد بن أبى عبداللّه برقى ، در محلّه عسكر [ سامرا ] با هم بوده اند كه پيكى از سوى امام عليه السلام [٦] مى رسد و مى گويد: احمد بن اسحاق أشعرى و ابراهيم بن محمّد همدانى و احمد بن حمزة بن يسع ، همگى ثقه هستند . [٧] همچنين امامان عليهم السلام ، مراقب اوضاع و احوال احمد بن اسحاق بوده و نيازهاى او را با كم ترين درخواست و به بهترين شكل برطرف مى كرده اند. كشّى در «اختيار معرفة الرجال» و ابن شهر آشوب در «المناقب» ، گزارش هاى جداگانه اى آورده اند كه هر چند به دو موضوع جدا از هم اشاره دارد ، اما در اين نكته مشتركند كه امام حسن عسكرى عليه السلام ، به نمايندگان ديگر خود فرمان و يا اجازه داده است كه نيازهاى مالى احمد بن اسحاق را

[١] . ر . ك : الفهرست ، ص ٧٠ ، ش ٧٨ ؛ فهرست نجاشى ، ص ٩١ ، ش ٢٢٥ . [٢] ر . ك : كتاب سازمان وكالت ، ؟؟؟ . [٣] در متن گزارش كلمه «الرجل» است كه به احتمال فراوان منظور از او ، امام حسن عسكرى عليه السلام مى باشد ، زيرا همين تعبير از سوى ابو محمّد رازى درباره امام حسن عسكرى عليه السلام در گزارش هاى مشابه به كار رفته است . كشى ، ش ١٠٠٨ تا ١٠١٠ . [٤] غيبت ، طوسى ، ص ٤١٧ ، ح ٣٩٥ ، اختيار معرفة الرجال ، ص ٦٠٠ ، ش ١٠٥٣ . [٥] اختيار معرفة الرجال ، ص ٥٩٩ ، ش ١٠٥١ . [٦] براى آگاهى از اختيار و تسلط او بر اموال ، ر . ك : كافى ، ج ٧ ، ص ١٠ ، ح ٧ و ١ ، ٤ ، ٥١٧ . [٧] كافى ، ج ١ ، ص ٥١٤ ، ح ٢٧ ؛ دلائل الإمامة ، طبرى ، ص ٤٢٠ ، ش ٣٨٣ .