است ، كه در بخش هاى آينده بدان اشاره مى شود. ٤ . دو عرضه ديگر ، ولى با يك موضوع ، بر امام حسن عسكرى عليه السلام گزارش شده است. اين دو ، پيرامون كتاب يوم و ليله يونس بن عبدالرحمن مى باشند كه از سوى دو راوى مختلف به انجام رسيده است. راوى نخست ، ابوهاشم جعفرى است كه كتاب را بر امام هادى عليه السلام عرضه كرده ، اما آن را بر امام حسن عسكرى عليه السلام نيز عرضه مى كند. [١] راوى ديگر ، بورق بوسنجانى است كه به سامرا مى آيد و پس از ورود بر امام ، كتاب را ارائه مى كند ، و از امام مى خواهد كه در آن بنگرد. امام ، پس از نگرش دقيق و صفحه به صفحه مى فرمايد: هذا صحيح ، ينبغى أن يُعمل به؛ اين درست است ، سزاوار است بدان عمل شود. [٢]

عرضه حديث بر امام مهدى (عج)

با آغاز دوره غيبت و ارتباط شيعه با امام از طريق وكيلان و نائبان خاص ، مشكلات جديدى براى انتقال گفته ها ، رهنمودها و پاسخ هاى امام (عج) بروز نمود. پيدايش وكيلان و سفيران دروغين و تقيه شديد و اجبارى نائبان خاص ، ترديدهايى را در برخى نامه ها و توقيعات منسوب به ناحيه مقدسه حضرت حجّت برانگيخت. از اين رو ، بزرگان شيعه با مكاتبه ها و پرسش هاى فراوان ، از درستى اصل و يا مضمون توقيعات ، جويا مى شدند. شيخ طوسى ، نمونه هايى را از اين نامه نگارى در كتاب غيبت خود آورده است ،[٣] و در يك تحقيق گسترده تر مى توان آنها را در جريان عرضه حديث داخل دانست. در اينجا توقيعى را مى آوريم كه حديث نگاران قم توسط حسين بن روح نوبختى ، نايب سوّم امام مهدى(عج) ، عرضه كرده و صحّت و سقم آن را جويا شده اند. سبب انتخاب اين توقيع ، اشتمال متن آن بر چند عرضه حديثى مى باشد. انگيزه عرضه قميان ، ادعاء شلمغانى ،

[١] فهرست نجاشى ، ص ٤٤٧ ، شماره ٤٤٥. [٢] ؟؟؟ ، كشّى ، ج ٢ ، ص ٨١٧ ، شماره ١٠٣٢. [٣] غيبت طوسى ، ص ٢٨٧ ، ح ٢٤٦ و ص ٢٩٠ ، ح ٢٤٧.