تزعمون أنّه أخذ الأذان عن عبد اللّه بن زيد و الأذان وجه دينكم؟! و غضب ثمّ قال... ؛ [١] گفته مردم را كه اذان اين گونه پديد آمد ، كه عبداللّه بن زيد خوابى ديد و آن را براى پيامبر باز گفت و حضرت بدان امر كرد. از امام حسين عليه السلام پرسيدند. امام حسين عليه السلام فرمود: وحى بر پيامبرتان نازل مى شود و خيال مى كنيد كه او اذان را از عبداللّه بن زيد مى گيرد؟! در حالى كه اذان سيماى دين شماست . امام خشمناك شد و سپس قضيه معراج پيامبر و آموزش اذان را در آن فضاى ملكوتى توضيح داد. اين داستان بر امام صادق عليه السلام نيز عرضه شده است ، و امام صادق عليه السلام به همين صورت پاسخ گفته اند [٢] . ٣ . سليم بن قيس از مجلسى بين معاويه از يك سو و حسنين عليهماالسلام و عبداللّه بن جعفر و ابن عباس ، گزارشى داده است كه در آن ، عبداللّه بن جعفر به احاديثى احتجاج مى كند. معاويه كه نمى خواسته آنها را بپذيرد ، با وجود قسم ياد كردن عبداللّه ، آن احاديث را بر امام حسن و امام حسين عليهماالسلام و ابن عباس عرضه مى كند ، متن واقعه و احاديث را سليم در كتاب خود آورده است [٣] . افزون بر اين چند گزارش ، به عرضه ديگرى دست نيافتيم ، اميد كه در جستجوهاى بعدى ، نمونه هاى بيشترى به دست آوريم [٤] . تنها گزارشى كه مى توان آن را نشانه اى ديگر بر جريان عرضه حديث در زمان امام حسين عليه السلام دانست ، عرضه حديث ايشان توسط عكرمه ، بر ابن عباس است كه در مجمع الزوائد آمده است [٥] .

عرضه حديث بر امام سجّاد عليه السلام

در پى فترت نقل حديث از حسنين عليهماالسلام ، امام سجّاد عليه السلام به تشكيل حوزه اى پنهانى از شيعيان مخلص دست زد. ابو حمزه ثمالى ، يكى از بزرگان اين حوزه محدود است ، كه

[١] دعائم الاسلام ، ج ١ ، ص ١٤٢ ؛ الجعفريات ، ج ٥ ، ص ٤٢. [٢] تفسير عياشى ، ج ١ ، ص ١٥٧ ، ح ٥٣٠ . [٣] كتاب سليم بن قيس هلالى ، ج ٢ ، ص ٨٣٤ ـ ٨٤١ . [٤] شيخ مفيد از عرضه حديث بر امام حسين عليه السلام در خواب ، گزارش داده است. (أمالى ، مفيد ، ص ٣٤٠ ، ح ٦ ). [٥] مجمع الزوائد ، ج ١ ، ص ٢٢٥ .