در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٣٥٩
نويسندگان شيعه اختصاص دارد ، نيز عنوان شده [١] و ابن بطريق (٥٣٣ ـ ٦٠٠) هم در كتاب مشهورش ، العمدة ، به هنگام تبيين حديث تكريم عباس ، عموى پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله ، مى گويد: ويزيد ذلك بيانا و إيضاحا ما ذكره الحسين بن محمّد بن الحسين الحلوانى فى كتابه الّذى جمعه من لمع كلام النبىّ صلى الله عليه و آله و كلام الأئمّة عليهم السلام ، قال: فى لمع كلام الإمام الزكى أبى الحسن على بن محمّد العسكرى عليه السلام ، لمّا سأله المتوكّل فقال له: ما تقول بنو أبيك فى العبّاس؟ قال: ما يقولون فى رجلٍ فرض اللّه طاعته على الخلق ، و فرض طاعة العبّاس عليه ؛ [٢] و آنچه توضيح بيشترى مى دهد و مسئله را روشن تر مى كند ، نقل حسين بن محمّد بن حسين حلوانى در كتابش است. كتابى كه در آن سخنان درخشان پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان عليهم السلام را گرد آورده و در بخش سخنان امام حسن عسكرى عليه السلام آورده است: هنگامى كه متوكل از او پرسيد: پسران پدرت در باره عباس چه مى گويند؟ فرمود: آنچه در باره مردى كه خدا اطاعتش را بر مردم و طاعت عباس را بر او واجب كرد ، مى گويند. حديث با همين متن تقريبا گنگ ، در نزهة الناظر موجود است [٣] ، و تعبير «لُمَع» كه همان تعبير مؤلف در مقدمه و نيز مؤخّره كتاب از احاديث گرد آورده اش و عنوان ابواب كتاب در برخى نسخه ها [٤] مى باشد ، جاى ترديدى نمى نهد كه منظور ابن بطريق از حسين بن محمّد بن حسين الحلوانى ، همين مؤلّف نزهة الناظر است و «حسين» دوم ، تصحيف «حسن» است كه تصحيفى شايع و عادى در كتابت و استنساخ مى باشد. علّامه مجلسى نيز در باب «ما جمع من جوامع كلم اميرالمؤمنين عليه السلام » ، هنگام اشاره به كتاب هايى كه برخى از احاديث در باره حضرت على عليه السلام را در خود جاى داده اند ، از نزهة الناظر نام مى برد و آن را تأليف حسين بن محمّد بن حسن مى داند. [٥]
[١] معالم العلماء ، ص ٧٨ ، رقم ٢٧٣. [٢] العمدة ، ص ٨ . [٣] ر . ك : نزهة الناظر ، ص ٢١٢ ، ح ٥٠٤ . [٤] مانند نسخه در دسترس شيخ آقا بزرگ تهرانى ، ر . ك : الذريعة ، ج ٢٤ ، ص ١٢٧ ، رقم ٦٣٨ . [٥] بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ٣٦.