در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٢٩٩
درگذشته است . شاگرد سوم ، أبو على احمد بن ادريس اشعرى است كه وى نيز از بزرگان و محدثان قم بوده و سال فوت او نيز ، مضبوط است. او ، در سال ٣٠٦ هجرى قمرى از دنيا رفته است. حال اگر بر اساس اين تاريخ ها ، يك حلقه ٣٥ ساله به عقب بازگرديم ، به همان دهه هاى آغازين نيمه دوم قرن سوم هجرى مى رسيم. مؤيد اين سخن ، شاگردى كسانى نزد احمد بن اسحاق است كه از زمره استادان كلينى هستند ، مانند محمّد بن يحيى العطار و على بن ابراهيم بن هاشم ؛ زيرا مى دانيم كه كلينى در سال ٣٢٩ يا ٣٢٨ در گذشته است و چون كلينى با احمد بن اسحاق دو حلقه فاصله دارد ، حدود هفتاد سال به عقب بازگشته و به حدود سال هاى ٢٦٠ مى رسيم و اين ، نتيجه قبلى را استوارتر مى سازد . دنباله اين قاعده ، در به دست آوردن دوره استادان و مشايخ احمد بن اسحاق ، پى گرفته مى شود . در بخش استادان ، به اين موضوع اشاره شده كه احمد بن اسحاق ، دو استاد اصلى و بزرگ داشته است ، يعنى بكر بن محمّد ازدى و سعدان بن مسلم كه هر دو ، در روزگار امام صادق عليه السلام و امام كاظم عليه السلام مى زيسته اند و چون امام كاظم عليه السلام در سال ١٨٣ رحلت كرده است ، پس اين دو ، بايد در دهه هاى ميانى قرن دوم به بعد صاحب كرسى استادى بوده باشند. از سوى ديگر ، احمد بن اسحاق براى تحمل و قرائت حديث نزد اين دو ، بايد حدود دو دهه از عمرش را پشت سر گذاشته و اين بدان معناست كه وى بايد در ربع سوم از نيمه دوم قرن دوم هجرى به دنيا آمده باشد ؛ زيرا بر اساس علم طبقات ، احمد بن اسحاق بايد از راويان امام رضا عليه السلام حديث نقل كند و به اصطلاح از امام صادق عليه السلام و امام كاظم عليه السلام و راويان بزرگى كه اين دو امام را درك كرده اند ، دو طبقه متأخر است ، اما تصريح نجاشى به معمّر بودن اين دو استاد بزرگ را داريم و گذشت كه معمرين استثناى قاعده هستند و مى توانند دو طبقه را پوشش دهند ، مى توانيم احمد بن اسحاق را از شاگردان آخر عمر اين دو تن بدانيم ، يعنى همان ربع آخر قرن دوم هجرى ، و چون بايد احمد بن اسحاق در اين دوره ، حدود بيست ساله باشد ، پس تولدش در ربع سوم قرار مى گيرد .