در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٢٩٢
استادان
يك نگاه ساده به اسناد ده ها روايت بر جاى مانده از احمد بن اسحاق ، به سهولت نشان مى دهد كه او نزد سه امام بزرگ شيعه ، يعنى امام جواد عليه السلام ، امام هادى عليه السلام و امام حسن عسكرى عليه السلام شاگردى كرده و پاسخ سؤال هاى خود را از ايشان دريافت مى نموده است. اين مسئله ، به وسيله علم طبقات و رجال نيز تأييد مى شود و برقى و شيخ طوسى در كتاب هاى رجال خود ، وى را از اصحاب اين سه امام برشمرده اند. گفتنى است شيخ طوسى ، احمد بن اسحاق را در ميان كسانى كه از امام هادى عليه السلام روايت كرده اند ، نياورده ، امّا در فهرست خود ، نام كتاب او ، يعنى مسائل الرجال از امام هادى را ذكر كرده است و در كتاب هاى روايى خود مانند تهذيب الأحكام[١] روايت او را از امام هادى عليه السلام گزارش كرده است و گزارش هاى ديگر محدثان ، مانند كلينى در كافى [٢] و صدوق در التوحيد [٣] ، جاى ترديد نمى نهد كه او از آغاز امامت امام هادى عليه السلام و حتى پيش از آن ، در درگاه پدر بزرگوارش ، امام جواد عليه السلام ، حضور داشته است و حتى واسطه حل مشكلات قميان و طرح آنها به پيشگاه امام هادى بوده است [٤] . به جز امامان بزرگوار عليهم السلام ، احمد بن اسحاق ، از بزرگانى مانند أبوهاشم جعفرى [٥] ، هاشم الحناط [٦] ، عبداللّه بن ميمون [٧] ، زكريا بن محمّد [٨] و نيز زكريا بن آدم [٩] و حسن بن عباس بن حريش ، [١٠] از الفهرست طوسى [١١] حديث نقل كرده است. اين همه ، از راويان
[١] تهذيب الأحكام ، ج ٩ ، ص ١٩٢ ، ح ٧٧٢. [٢] الكافى ، ج ١ ، ص ٩٧. [٣] التوحيد ، صدوق ، ص ١٠٩. [٤] ر . ك : دلائل الامامه ، طبرى ، ص ٤١٩ ، ح ٣٨٣ ؛ معجم رجال الحديث ، خويى ، ج ٢ ، ص ٤٧ ، شماره ٤٣٣ . [٥] الكافى ، ج ١ ، ص ٣٢٨ ، ح ٢. [٦] كتاب من لا يحضره الفقيه ، مشيخه ، ج ٤ ، ص ١ ، ح ٩٤٤. [٧] همان ، ج ٢ ، ص ٤ ، ح ٢١٤ . [٨] تهذيب الاحكام ، ج ٩ ، ص ٣ ، ح ٢٢١ . [٩] كتاب من لا يحضره الفقيه ، مشيخه ج ٤ ، ص ٤ ، ح ٧٤. [١٠] بصائر الدرجات ، ص ١٥٢ ، ح ٦ ، و ص ٣٠٠ ، ح ١٥. [١١] الفهرست ، طوسى ، ص ١٠٥ ، شماره ٨٩١ .