دارد ، امّا به هر حال ، مى توان آن را محكى براى نقد روايت دانست. امامان ما در بحث عصمت انبيا ، به ردّ اخبارى پرداخته اند كه پيامبران را مانند افراد عادى ، داراى گناه و خطا مى دانند . امام رضا عليه السلام ، در نقد گمان نادرست عالمان معاصرش در باره ازدواج حضرت داوود عليه السلام با بيوه اوريا ، عصمت پيامبران را گوشزد مى كند و سپس ، حقيقت ماجرا را بيان مى دارد. گمان نادرست عالمان معاصر داوود عليه السلام چنين بوده است كه داوود عليه السلام ، در هنگام خواندن نماز ، پرنده زيبايى را مى بيند. نمازش را قطع مى كند و در تعقيب آن ، چشمش به همسر اوريا مى افتد و از اين رو ، اوريا را به جبهه جنگ مى فرستد تا كشته شود و داوود بتواند با همسرش ازدواج كند . امام رضا عليه السلام پس از ردّ اين خبر ، بيان مى دارد كه در دوران حضرت داوود ، با همسر شهيد ازدواج نمى كردند و آنان تا پايان عمر ، بدون شوهر مى ماندند . خداوند به داوود فرمان داد اين عادت ناپسند را بشكند. اين داستان ، مشابه ازدواج پيامبر اسلام با زينب ، همسر پسرخوانده اش زيد بن حارثه است. [١] روايت ديگرى كه پيش دانسته هاى ضرورى ما مانع پذيرش و اعتبار آن مى گردد ، حديث «رفع تكليف از شيعه» به طور كلى يا در شب و روز خاصّى است كه با ضرورى دين ، يعنى مكلّف بودن همه آدميانِ بالغ و عاقل ، در تضادّ است ، و نيز با روايات متعدّدى كه شيعيان را به عمل و طاعت فرا مى خوانَد و از پيروى غاليان و اكتفا نمودن به شيعه پنداشتن خود و داشتن ولايت ، بازمى دارد. [٢] احاديث «رفع قلم و تكليف» اگر هم به معناى رفع تكليف باشد ، منحصر به ديوانگان ، كودكان ، غافلان و افرادى از اين قبيل است كه در علم فقه و اصول ، مورد بحث قرار گرفته و تعدّى از آن به ديگران و زمان هاى خاص مانند روزهايى از ربيع الاول ، نيازمند دليل معتبر است.

ه : تاريخ قطعى

تاريخ قطعى ، به منزله كاشف واقعيت خارجى است و حديث نمى تواند با واقعيت خارجى در تعارض باشد. از اين رو ، تاريخ قطعى مى تواند معيارى براى ردّ احاديثى باشد كه

[١] ر . ك : بحار الأنوار ، ج ١١ ، ص ٧٢ ـ ٧٤. [٢] ر . ك : صفات الشيعة ، صدوق ؛ وسائل الشيعة ، ج ١ ، ص ٨٥ ، باب تأكّد استحباب الجدّ والاجتهاد فى العبادة.