منابع ، جامع روايى ديگر سيوطى ، يعنى الجامع الصغير و مجمع الزوائد از نورالدين هيثمى است. در زمينه تاريخ و رجال نيز به سيره ابن هشام و أسد الغابة فى معرفة الصحابة اشاره نموده است. [١] اگر بر اينها ، نقل علّامه مجلسى از كتاب هاى شيعه را كه مؤلفان آنها به طور مستقيم از سنّيان نقل مى كنند ، [٢] بيفزاييم ، در بن بستى ظاهرى گرفتار مى شويم ، و برابرى ارزشى قرينه هاى نقل و عدم نقل و اعتبار يكسان آنها ، ما را وادار مى كند به گونه اى اين دو را با هم سازگار كنيم. به نظر اين قلم ، مطالعه انگيزه هاى علّامه مجلسى در نقل از مصادر اهل سنّت و نيز دقت در چگونگى نقل احاديث اهل سنّت و كيفيت استفاده از منابع عام اهل سنّت ، مى تواند اين تعارض ظاهرى را حل كند.

انگيزه هاى نقل از مصادر اهل سنّت

خوشبختانه ، علّامه مجلسى مانند بسيارى ديگر از محققان و مؤلفان بزرگ و كارآزموده ، شيوه و اهداف كار سترگ خود را در مقدمه ارزشمندش ، آورده است. علّامه مجلسى در يك گزارش اجمالى ، از مهم ترين منابع مورد استفاده خود ، در حدود بيست كتاب لغت و غريب الحديث را نام مى برد كه از آنها براى تصحيح و تفسير معانى واژه هاى حديث بهره مى برد ، و سيزده شرح حديثى را نيز در كنار اينها جاى داده است. پس از اين دسته ، اصلى ترين كتاب هاى حديثى اهل سنّت را نام مى برد و مى گويد: قد نورد من كتب أخبارهم للردّ عليهم ، أو لبيان مورد التقيّة ، أو لتأييد ما روىَ من طريقنا ، مثل ما نقلناه عن صحاحهم الستّة و جامع الاُصول لابن الأثير و... ؛ [٣] گاه از كتاب هاى روايى اهل سنّت ، اخبارى را نقل مى كنيم كه يا براى ردّ آنهاست ، و يا نشان دادن موارد تقيّه و يا تأييد آنچه از طريق خود و شيعه نقل كرده ايم؛ مانند آنچه از صحاح سته و جامع الاصول و ديگر كتاب هاى آنها آورده ايم.

[١] همان ، ج ١٠٢ ، ص ٧٤ ، ح ٤٥. [٢] بنگريد : نقل علّامه مجلسى از مناقب ابن شهر آشوب در سرتاسر بحار الأنوار ، و نيز آنجا كه طريق هاى صاحب مناقب را به كتاب هاى اهل سنّت ذكر كرده است (بحار الأنوار ، ج ١ ، ص ٦٢). [٣] بحار الأنوار ، ج ١ ، ص ٢٤ ـ ٢٥.