در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٩٠

است و به زودى اخبار ديگرى ذكر خواهد شد . [١] مجلسى رحمه الله نشان مى دهد كه مى تواند به اخبارى كه به اصطلاح آنها را شاهد جمع مى ناميم ، دست يابد و از رهگذر آنها ، جمع هاى مقبول و عرفى را ارائه دهد . در همين مسئله نذر و يمين پس از نقل اخبار متعدد و مخالف مسئله و در تأييد نظر نهايى شيخ صدوق ، حديث عبد الرحمن بن ابى عبد اللّه را مى آورد و پس از ذكر كامل آن مى گويد : از اين خبر آشكار شد كه كار مباحى كه رجحان داشته باشد سوگند به او واقع مى شود ولى بر مباح بى رجحان نه ، و بدين وسيله بين اخبار ، جمع مى گردد . [٢] اين بدان معنا نيست كه مجلسى از خود ابداع احتمال نكند و به دنبال وجوهى براى جمع ميان اخبارى كه تعارض آنها به سادگى قابل حلّ نيست ، نباشد . او در مسئله تقسيم بندى قرآن كه در برخى روايات آن را چهار دسته [٣] و در برخى آن را سه قسمت [٤] خوانده اند ، احتمالى را مطرح مى كند و سپس با استدلال به برخى روايات ، وجه احتمالى خود را تقويت مى كند . مجلسى قسمت بندى در اين روايات را تسامحى مى داند كه فقط به اصل تقسيم بندى اشاره دارند نه آن كه منظور از ربع ، واقعا يك چهارم رياضى باشد و منظور از ثلث ، يك سوم دقيق ، بلكه معتقد است كه روايات از چند حيث به قرآن نگريسته و از چند جهت آن را تقسيم كرده اند و بر اين اساس روايت دوم كه ثلثى از قرآن را در باره اهل بيت عليهم السلام و دشمنان آنها مى داند مى تواند خود دو قسمت شود و مجموعا چهار قسمت را تشكيل دهد كه در روايت ديگر مطرح شده است . [٥] به عبارت ديگر ، اين روايات مى گويد قرآن يك بحث فقهى يا اخلاقى و تاريخى محض نيست ؛ اگر چه همه اينها را در بر دارد و با ويژگى هاى خاص خود ، همه انسانها را مخاطب قرار مى دهد و از تمام ابزارها در همه پهنه هاى زندگى بهره مى برد تا انسان را