فقه الحديث ، به عنوان يك دانش و قواعد در قالبْ درآمده ، نخستين گام هاى خود را بر مى دارد. آنچه كه مى تواند اين گام ها را استوار و پابرجا گرداند ، بهره گيرى از ذخاير ارزشمند محدثان سختكوش شيعى است كه به تنهايى ، كتاب هاى بزرگ حديثى را شرح داده و در حلّ مشكلات متن و مقصود احاديث ، از كوشش هاى ادبى تا فهم هاى هنرى ، و از كاوش هاى زبانى تا گردآورى و ارائه قرينه هاى مقامى و كلامى ، فروگذار نكرده اند . مقاله پيش رو و مقاله در پى اين نوشته ، عرضه دسته بندى كوشش هاى گسترده محمّد تقى مجلسى است كه مطابق با آنچه در فصل «سير فهم حديث» از كتاب روش فهم حديث پيشنهاد شده است ، در دو مرحله «فهم متن» و «فهم مقصود» و نيز بررسى «پيش نيازهاى فهم» ، طرح مى شود. در مبحث «پيش نيازهاى فهم» ، مسائلى را چون : توجه مجلسى رحمه الله به تصحيف ها وتقطيع ها ، نقل به معنا و چگونگى حل آنها از سوى او ، همراه نمونه هايى آورده ايم. در مرحله «فهم متن» ، تفسيرهاى لغوى مجلسى رحمه الله و به كارگيرى دانش هاى ادبى او ، در خور توجه است و نمونه هايى نيز ، توانمندى او را در شرح اصطلاح ها نشان مى دهد ، و آشنايى او با زبان ادبى برخى احاديث و نيز فهم زيبايى شناسانه او را برمى نمايد. كليد واژها: فقه الحديث ، محمّد تقى مجلسى ، روضة المتقين ، شرح من لا يحضره الفقيه ، فهم متن ، تأويل متن.

درآمد

محمّد تقى مجلسى رحمه الله ، از زمره محدّثان فهيم و فقيهى است كه تنها به ذكر اخبار ونقل روايات بسنده نكرده ، بلكه به شرح و تفهيم بسيارى از احاديث همّت گماشته ونكات