دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٨٢٥
| ابن منفلوطی جلد: ٤ شماره مقاله:١٨٢٥ |
اِبْنِ مَنْفَلوطى، ابوعبدالله ولىالدين محمد بن احمد بن ابراهيم ابن
يوسف عثمانى ديباجى ملّوي (٧١٣-٧٧٤ق/١٣١٣- ١٣٧٢م)، مفسر، فقيه، صوفى و
اصولى. دربارة زادگاه وي چيزي گفته نشده، اما مىدانيم كه در دمشق رشد
يافته است. ابن منفلوطى ابتدا سفري به آسياي صغير كرد، سپس به طور مداوم
بين قاهره و شام در سفر بود، تا اينكه در دوران زمامداري سلطان حسن بن
محمد بن قلاوون به مصر انتقال يافت و در مدارس قاهره، مثل مدرسة منصوريه و
مدرسة سلطان حسن، به تدريس علوم دينى، از جمله تفسير اشتغال ورزيد و تا
پايان عمر در آنجا ماند (ابن قاضى شهبه، طبقات، ٣/١١٢-١١٣؛ ابن حجر، ٥/٣٣).
از مشايخ ابن منفلوطى مىتوان به پدر وي، حجار، اسماء بنت صصري و نورالدين
اردبيلى اشاره كرد (همانجاها) و شاگردان و راويان وي خليل بن فرج قلعى،
سليمان بن يوسف بن مفلح و اسماعيل ابن احمد بارينى قاضى قدس بودهاند
(ابن قاضى شهبه، تاريخ، ٣/٢٢٧، ٢٢٨، ٥٩٤).
آثار: از ابن منفلوي چند اثر خطى به دست ما رسيده كه عبارتند از: ١. اعراب
ام الكتاب، كه نسخهاي از آن در كتابخانة ظاهرية دمشق موجود است (ظاهريه،
٢/٣٧)؛ ٢. تفسير سورة التحريم، كه نسخهاي از آن در دارالكتب مصر نگهداري
مىشود (تيموريه، ١/٧٨)؛ ٣. حل الخباء فى الدعاء برفع الوباء. كه نسخهاي از
آن در كتابخانة كوپريلى استانبول وجود دارد (كوپريلى، ٢/٢٥١).
حاجى خليفه (١/٦٤) نيز از اثري با عنوان ارشاد الطائف الى علم اللطائف ياد
كرده است.
مآخذ: ابن حجر، احمد، الدرر الكامنة، حيدرآباد دكن، ١٣٩٦ق/١٩٧٦م؛ ابن قاضى
شهبه، ابوبكر، تاريخ، به كوشش عدنان، درويش، دمشق، ١٩٧٧م؛ همو، طبقات
الشافعية، حيدرآباد دكن، ١٣٩٨ق/١٩٧٨م؛ تيموريه، فهرست؛ حاجى خليفه، كشف؛
ظاهريه، خطى (علوم القرآنى)، خيمى؛ كوپريلى، خطى.
مهدي سلماسى
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا