دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٥٥٧
| ابن عياش، ابوالفرج جلد: ٤ شماره مقاله:١٥٥٧ |
اِبْنِ عَيّاش، ابوالفرج عبدالرحمان بن احمد، ملقب به زينالدين
(ربيعالاول ٧٧٢-١١ صفر ٨٥٣/ اكتبر ١٣٧٠- ٥ آوريل ١٤٤٩)، مقري شافعى مذهب
حجاز. وي در دمشق زاده شد و در همانجا نشأت يافت (سخاوي، ٤/٥٩). پدرش خود از
مقريان شام بود (ابن جزري، ١/١٢٨؛ ابن حجر، ٧/٣٦٥). وي نزد استادانى چون
عمادالدين بن كثير، عمادالدين ابن سراج، زينالدين بن رجب حنبلى،
شمسالدين ابن سند و رسلان ذهبى دانش آموخت. در دمشق از پدرش و نيز امين
بن سلار، محمود بن شرف شاه طوسى و عمر بن شمسالدين ابن لبان و در حلب از
فيروز تبريزي قرائت آموخت (سخاوي، ٤/٥٩ -٦٠). در ٧٨٧ق همراه پدرش به حج و
سپس به بيتالمقدس رفت. وي در ٧٩٢ق (يا ٧٩١ق: ابن عماد، ٧/٢٧٧) طى سفري
به قاهره، از محضر استاد پدرش، ابوالفتح محمد بن احمد عسقلانى، در قرائت
بهره برد و از وي اجازه دريافت كرد و در اسناد به پاي پدر رسيد (سخاوي،
٤/٦٠؛ قس: ابن جزري، ١/١٢٨، ٢/٨٢). ابن عياش نحو را از پدرش و عطاءالله
دروالى هندي فراگرفت و از سراجالدين بلقينى و پدرش فقه آموخت (سخاوي،
همانجا). وي از ٨٠٩ يا ٨١٠ق در مكه اقامت گزيد، اما پس از آن به يمن و چند
بار به مدينه سفر كرد و در حرمين شريفين عهدهدار تعليم قرائات گرديد.
چنانكه ابن حجر از او با عنوان «مُقري´ الحرم» ياد كرده است (٧/٣٦٦؛ سخاوي،
همانجا). ابن جزري و مقريزي نيز با عباراتى مشابه به مقام او در قرائت حجاز
اشاره كردهاند (سخاوي، ٤/٦٠، ٦١). وي در ٨٥١ق به علت بيماري در مكه
خانهنشين شد، ولى تا پايان عمر تدريس را رها نكرد (همو، ٤/٦٠).
از ابنعياش اثري با عنوان بالتهذيب فيما زاد علىالحِرْزَينالتقريب، در
قرائات بر جاي مانده كه نسخة آن در كتابخانة چستربيتى موجود است ( آربري،
شم .(٣٦٦١(٣) همچنين لاميهاي در قرائات به نام غاية المطلوب فى قراءة خلف
و ابى جعفر و يعقوب، به او نسبت دادهاند (سخاوي، همانجا).
مآخذ: ابن جزري، محمد، غاية النهاية، به كوشش گ. برگشترسر، قاهره، ١٣٥٢ق/
١٩٣٣م؛ ابن حجر، احمد، انباء الغمر، حيدرآباد دكن، ١٣٩٥ق/١٩٧٥م؛ ابن عماد،
عبدالحى، شذرات الذهب، قاهره، ١٣٥١ق؛ سخاوي، محمد، الضوء اللامع، قاهره،
١٣٥٤ق؛ نيز: Arberry.
رؤيا حقيقى ايرانى
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا