دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٣٩٣
| ابن شهيد جلد: ٤ شماره مقاله:١٣٩٣ |
اِبْنِ شَهيد، ابوحفص، عمر تُجيبى (د بعد از ٤٤٤ق/١٠٥٢م)، شاعر و اديب عصر
ملوك الطوايف اندلس. از زندگى وي هيچ اطلاعى در دست نيست و حتى معاصران
او كه به او اشارتى كردهاند، از بديهىترين زواياي زندگى وي از جمله نام
پدرش بىاطلاع بودهاند (نك: حُميدي، ٢/٤٧٨). تنها مىدانيم كه وي نزد امرا و
بزرگان المريه قرب و منزلتى داشته (همانجا؛ نيز قس: ابن بسام، ١(٢)/٦٩٠) و
از مداحان معتصم بن صمادح امير المريه بوده است (ابن سعيد، ٢/٢٠٩؛ ابن
خطيب، ١٩٠). ابن بسام (١(٢)/٦٧٠ -٦٩١) مهارت او را در نظم و نثر ستوده و
قطعاتى از نثر مسجع و به دور از تكلف او را كه شامل يك رساله و قسمتهايى
از يك مقامه است به انضمام ابياتى در مدح معتصم ابن صمادح آورده است.
پرس (ص مقامة او را متأثر از رسالة التوابع و الزوابع ابن شُهيد (ه م)
دانسته است (قس: دلاگرانخا، .(٧٢
حميدي (همانجا) در حدود ٤٤٠ق او را در المريه ملاقات كرده و ابياتى از اشعار
وي را ضبط كرده است. گرچه وي سرودههاي بسياري داشته، اما مجموع ابيات
به جا مانده از وي كه در آثار ابن بسام (١(٢)/٦٨٢ -٦٩١)، حميدي (٢/٤٧٨-٤٧٩)،
ضبى (ص ٤٠٧- ٤٠٨) آمده از ١٠٦ بيت تجاوز نمىكند.
مآخذ: ابن بسام، على، الذخيرة، به كوشش احسان عباس، ليبى اتونس، ١٣٩٨ق/
١٩٧٨م؛ ابن خطيب، محمد، تاريخ اسپانيا الاسلامية، به كوشش لوي پرووانسال،
بيروت، ١٩٥٦م؛ ابن سعيد اندلسى، على، المغرب، به كوشش شوقى ضيف، قاهره،
١٩٥٣م؛ حميدي، محمد، جذوة المقتبس، به كوشش ابراهيم ابياري، بيروت، ١٤٠٣ق/
١٩٨٣م؛ ضبى، احمد، بغية الملتمس، قاهره، ١٩٦٧م؛ نيز:
De la Granja, Fernando, X Los fragmentos en prosa de Ab = V ar s q umar ibn al-
m ah ] d n , Al-Andalus, Madrid, ١٩٦٠. vol. XXV; P E r I s, Henri, La po E sie
andalouse en arabe classique, Paris, ١٩٥٣.
عنايتالله فاتحى نژاد
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا