دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٦٣٦
| ابن قرصه جلد: ٤ شماره مقاله:١٦٣٦ |
اِبْنِ قُرْصه، احمد بن موسى (د ٧٠١ق/١٣٠٢م)، اديب، شاعر و فقيه. او در
فيّوم مصر به دنيا آمد، سپس به قُوص رفت و در شمار كارگزاران حكومت درآمد و
مدتى نظارت بر ديوان قوص و اسنكدريه را برعهده گرفت (ادفوي، ١٤٦؛ صفدي،
٨/٢٠٥). چندي نيز در مدرسة افرميه به تدريس اشتغال داشت (ادفوي، صفدي،
همانجاها). وي در نحو، لغت، ادب و نيز فقه چيرهدست بود. از استادان او تنها
به نام ابومحمد بن عبدالسلام اشاره شده است. گفتهاند كه وي كمسخن
مىگفت و در گفتار خويش اِعراب كلمات را آشكار مىكرد (ادفوي، صفدي،
همانجاها؛ ابن حجر، ١/٣٢٨). ادفوي برخى پيشگوييها نيز به او نسبت داده است
(همانجا). وي مردي ظريف و نكتهدان بود و گفتوگوي او با سلطان علمالدين
سنجر شجاعى بر اين امر دلالت دارد (نك: ادفوي، صفدي، همانجاها). ادفوي ضمن
ستايش از شعر ابن قرصه گفته است كه وي ديوانى در ٤ جلد داشته (ص ١٤٧) و
سپس چند قطعه از اشعار وي را كه مجموع آنها به بيش از ١١ بيت نمىرسد،
آورده است (ص ١٤٧- ١٤٨). افزون بر ديوان، چند خطبه و مسائلى در فقه، نحو،
لغت و ادب، ادفوي كتابى با عنوان نُتَف المذاكرة و تُحَف المحاضرة به او
نسبت داده است (ص ١٤٨؛ قس: صفدي همانجا) كه اكنون در دست نيست. وي
سرانجام در شهر قوص چشم از جهان فروبست (ادفوي، ١٤٦؛ صفدي، همانجا).
مآخذ: ابن حجر، احمد، الدرر، به كوشش محمد عبدالمعيد خان، حيدرآباد دكن،
١٣٩٢ق/١٩٧٢م؛ ادفوي، جعفر، الطالع السعيد، به كوشش سعد محمد حسن، قاهره،
١٩٦٦م؛ صفدي، خليل، الوافى بالوفيات، به كوشش محمد يوسف نجم، بيروت،
١٣٩١ق/١٩٧١م. رضوان مساح
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا