دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٣٨٣
| ابن شقير جلد: ٤ شماره مقاله:١٣٨٣ |
اِبْنِ شُقَيْر، ابوالفتح شرف الدين نصرالله بن عبدالمنعم بن نصرالله ابن
حواري تنوخى دمشقى (٦٠٤ -٦٧٣ق/١٢٠٧-١٢٧٤م) محدث و اديب حنفى مذهب. يونينى
درگذشت او را در ٦٨٣ق دانسته است (تقىالدين، ٩٧٤). وي در دمشق زاده شد و
در همانجا علم آموخت و سپس به قصد شنيدن حديث به مصر و بغداد سفر كرد (ابن
ابى الوفاء، ٢/١٩٧؛ تقىالدين، همانجا). از مشايخ او در حديث ابوالفتح بكري و
داوود بن مُلاعب و از راويان او دمياطى، ابن خباز، دواداري و قاضى القضاة
ابن صصري را مىتوان نام برد (ابن شاكر، ٤/١٨٦). ابن ابى الوفا او را ثقه
شمرده است. لازم به ذكر است كه ابن عماد (٥/٣٤١) او را حنبلى دانسته است
كه درست به نظر نمىرسد.
ابن شقير در ٦٥٩ق/١٢٦١م كه ابن خلكان به قاضى القضاتى دمشق منصوب شد
(نك: ابن خلكان، ٧/٢٥٨) اوقاف مدرسه را در دست داشته و همين امر موجب بروز
اختلافى بين آنان شده است. او در اواخر عمر مسجدي در دمشق در حوالى
«طواحين الاشنان» بنا نهاد (ابن شاكر، همانجا). دست نوشتهاي از وي در پايان
كتاب الذرية الطاهرة (دولابى، ١٦٩) وجود دارد كه آن را در ٦٦٩ق/١٢٧٠م در
همان مسجد نوشته است. ابن شقير ذوق شاعري نيز داشته است (نك: ابن بى
الوفاء، ابن شاكر، همانجاها؛ ابن عماد، ٥/٣٤١-٣٤٢). وي در دمشق درگذشت
(تقىالدين، همانجا).
آثار: به گفتة ابن شاكر (همانجا) او داراي آثار متعددي است، اما تنها عنوان
دو كتاب او ياد شده است: ١. مختصر كتاب الفتن اثر نعيم بن حمّاد، كه نسخة
خطى آن در كتابخانة ظاهريه موجود است GAS,) )؛ I/١٠٥ ٢. كتاب ايقاط الوسنان،
در فضيلت شام كه نسخهاي از آن به خط مؤلف نزد ابن شاكر (همانجا) موجود
بوده است.
مآخذ: ابن ابى الوفاء، عبدالقادر، الجواهر المضيئة، حيدرآباد دكن، ١٣٣٠ق؛ ابن
شاكر كتبى، محمد، فوات الوفيات، به كوشش احسان عباس، بيروت، ١٩٧٣م؛ ابن
عماد، عبدالحى، شذرات الذهب، قاهره، ١٣٥١ق؛ تقى الدين، ابراهيم، التراجم
السنية فى التراجم الحنفية، نسخة عكسى موجود در كتابخانه مركز؛ دولابى، محمد،
الذرية الطاهرة، قم، ١٤٠٧ق؛ نيز: GAS.
حسن يوسفى اشكوري
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا