دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٧٦٦
| ابنمسعود، أبوالفضائل جلد: ٤ شماره مقاله:١٧٦٦ |
اِبْنِ مَسعود، ابوالفضائل حسامالدين احمد بن على، مصنف كتاب مراح
الارواح در علم صرف. از زندگى وي اطلاعى در دست نيست. سيوطى (١/٣٤٧) نيز
صريحاً به اين امر اشاره كرده است. ولى به قرينة شروحى كه بر كتاب وي
نوشتهاند، مىتوان حدس زد كه او در سدة ٧ق مىزيسته و نظر مدرس (٨/٢٠٥) كه
او را از علماي قرن ٨ يا اوايل قرن ٩ق دانستهاند، نادرست است. ابن مسعود
شهرت خود را مديون تنها اثر موجودش كتاب مراح الارواح است كه مورد توجه و
اقبال بوده و به صورت كتاب درسى درآمده است. طاش كوپريزاده كه خود
مختصر كتاب مراح را به عنوان يك متن آموزشى فراگرفته ( الشقائق، ٥٥٣) آن
را براي آغاز كار مبتديان در علم صرف، مفيد وصف كرده است (همو، مفتاح،
١/١٢٠). اين اثر بارها در ايران، تركيه و لبنان به صورت مستقل يا همراه
برخى شروح آن به چاپ رسيده است. براي نمونه مىتوان به چاپ استانبول
در ١٤٠٤ق/١٩٨٤م اشاره كرد. از ديگر چاپهاي كتاب مىتوان از چاپ بولاق
(١٢٤٤، ١٢٨٢ق)، هند (١٢٦٧ق) و تهران (١٢٧٤، ١٢٨٠ق) نام برد.
مشهورترين شروحى كه بر اين اثر نگاشته شده، عبارت است از: ١. مَلاحُ
الاَرواح، از بدرالدين عينى؛ ٢. فتح الفتاح فى شرح المراح، از تاجالدين
عبدالوهاب بن ابراهيم شافعى (د ٦٥٥ق)؛ ٣. شرح شمسالدين احمد مشهور به
«ديكقوز»؛ ٤. الافتتاح، از حسن پاشا (براي ديگر شروح، نك: حاجى خليفه،
٢/١٦٥١؛ طاش كوپريزاده، الشقائق النعمانية، ٣٢، ٢١١، ٢١٣؛ .(GAL,S,II/١٤
مآخذ: حاجى خليفه، كشف؛ زركلى، اعلام؛ سيوطى، بغيةالوعاة، به كوشش محمد
ابوالفضل ابراهيم، قاهره، ١٣٨٤ق/١٩٦٤م؛ طاش كوپري زاده، احمد، الشقائق
النعمانية، به كوشش احمد صبحى فرات، استانبول، ١٤٠٥ق/١٩٨٥م؛ همو، مفتاح
السعادة، حيدرآباد دكن، ١٣٢٨ق؛ مدرس، محمد على، ريحانة الادب، تبريز، ١٣٤٦ش؛
نيز: GAL,S.
ناهيد ظفري
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا