دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٧٤٢
| ابنمخلد، أبوعبدالله جلد: ٤ شماره مقاله:١٧٤٢ |
اِبْنِ مَخْلَد، ابوعبدالله محمد بن مخلد بن حفص دوري عطار (٢٣٣-٢٤
جماديالا¸خر ٣٣١ق/٨٤٨ - ٥ مارس ٩٤٣م)، محدث بغدادي. وي در محلة دور در جانب
شرقى بغداد مىزيسته و از مسلم بن حجاج نيشابوري، زبير بن بكار، يعقوب بن
ابراهيم دروقى و حسن بن عرفه و جمعى ديگر حديث شنيده است (خطيب،
٣/٣١٠-٣١١) و نيز با عدهاي از شاگردان احمد بن حنبل چون صالح پسرش،
ابوداوود سجستانى و ديگران همنشينى داشته و از آنان حديث نقل كرده است
(ابن ابى يعلى، ٢/٧٣). مقام علمى، وثاقت و سخت كوشى وي را در طلب علم،
دارقطنى و خطيب بغدادي (نك: خطيب، همانجا) تأييد كردهاند (نيز نك: ذهبى،
١٥/٢٥٧؛ ابن حجر، ٥/٣٧٤).
از شاگردان و راويان ابن مخلد افرادي چون دارقطنى، محمد بن حسين آجري،
ابوالعباس ابن عقده، ابوحفص ابن شاهين، ابوبكر ابن جعابى و ابوعبيدالله
مرزبانى را مىتوان نام برد (نك: دارقطنى، ١/٢٧، جم؛ ابن شاهين، ٥٠، ٥٢؛
خطيب، ٣/٣١٠).
از آثار اوست: السنن فى الفقه، آلا¸داب، المسند (ابن نديم، ٢٨٨) و نيز اخبار
الصبيان و مايستدل به على رشد الغلام (ابن مستوفى، ١/١٣٠) كه نشانى از
آنها در دست نيست، ولى برخى ديگر از آثار او به صورت خطى يافت مىشوند: ١.
الامالى ( فهرس، ٢٦٠، ٣٥٧- ٣٥٨، ٥٦٠؛ ظاهريه، ١٠٩)؛ ٢. مارواه الاكابر عن
الامام مالك بن انس و غيره ( فهرس، ٥٢١؛ ظاهريه، همانجا؛ )؛ GAS,I/١٨١ ٣.
المنتقى، كه نسخة خطى آن در مدينه وجود دارد (نك: زركلى، ٧/٩٣).
مآخذ: ابن ابى يعلى، محمد، طبقات الحنابلة، به كوشش محمد حامد فقى، قاهره،
١٣٧١ق/١٩٥٢م؛ ابن حجر، احمد، لسان الميزان، حيدرآباد دكن، ١٣٣١ق؛ ابن
شاهين، عمر، تاريخ اسماء الثقات، به كوشش عبدالمعطى امين قلعجى، بيروت،
١٤٠٦ق/١٩٨٦م؛ ابن مستوفى، مبارك، تاريخ اربل، به كوشش سامى صقار، بغداد،
١٣٩٤ق؛ ابن نديم، الفهرست؛ خطيب بغدادي، احمد، تاريخ بغداد، قاهره، ١٣٥٠ق؛
دارقطنى، على، سنن، قاهره، ١٣٨٦ق/١٩٦٦م؛ ذهبى، محمد، سير اعلام النبلاء،
به كوشش شعيب ارنؤوط و حسين اسد، بيروت، ١٤٠٥ق/١٩٨٥م؛ زركلى، اعلام؛
ظاهريه، خطى (حديث)؛ فهرس مجاميع المدرسة العمرية، به كوشش ياسين محمد
سواس، كويت، ١٤٠٨ق/١٩٨٧م؛ نيز: GAS.
على رفيعى
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا