دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٤٧٠
| ابن عبدان جلد: ٤ شماره مقاله:١٤٧٠ |
اِبْنِ عَبْدان، ابوالفضل عبدالله بن عبدان بن محمد بن عبدان همدانى (د
صفر ٤٣٣/ اكتبر ١٠٤١)، فقيه شافعى. از تاريخ ولادت وي اطلاعى در دست نيست.
بيشتر منابع از او به عنوان عالم و مفتى همدان ياد كردهاند. در بغداد از
ابوالحسين ابن اخى منتمى، ابن خباب، عثمان ابن المنتاب، ابوحفص كتّانى و
المخلص استماع كرده (ذهبى، حوادث سال ٤٣٣ق؛ سبكى، ٣/٢٠٤- ٢٠٥) و از ديگر
مشايخ وي مىتوان صالح بن احمد، جبريل، على بن حسن بن ربيع و ابوبكر
احمد بن على معروف به ابن الا¸ل را نام برد (ذهبى، همانجا؛ اسنوي، ٢/١٨٨).
نيز كسانى همچون محمد بن عثمان، احمد بن عمر، ابن عبدوس و پدرش و على
الحسنى از او روايت كردهاند (ذهبى، سبكى، همانجاها). ذهبى به نقل از شيروية
بن شهردار، وي را موثق دانسته است (همانجا). نيز ذهبى به نقل از همو گويد:
به خطّ ابن عبدان ديدم كه نوشته بود، در خواب ديدم: خداي تعالى به من
سخنى فرمود كه در آن مرا از خودستايى نسبت بدانچه به من داده است، بيم
داد. گفتم: من در نفسم فروتر از آنم. فرمود برترين سخن كه شايسته است
مردم را بدان فرا خوانند «الا له الخلق و الا´مر» است (همانجا؛ قس: سبكى،
٣/٢٠٥). ابن عبدان از كسانى است كه قنوت را در نماز وتر در طول سال مستحب
دانستهاند (نك: سبكى، ٣/٢٠٤؛ براي ديگر آراء فقهى او، نك: سبكى، اسنوي،
همانجاها).
آثار: ١. شرائط الاحكام، در فقه، كه بنا به گفتة اسنوي (٢/١٨٨) نسخهاي از
آن نزد وي موجود بوده است؛ ٢. شرح العبادات، كتابى است مختصر كه بيشتر
نظرات فقهى وي از اين كتاب نقل شده است؛ ٣. مقامات (عامري، ٣٥٥).
مآخذ: اسنوي، عبدالرحيم، طبقات الشافعية، به كوشش عبدالله جبوري، بغداد،
١٣٩١ق/١٩٧١م؛ ذهبى، محمد، تاريخ الاسلام، نسخة خطى كتابخانة اياصوفية تركيه،
شم ٣٠٠٩م؛ سبكى، عبدالوهاب، طبقات الشافعية الكبري، قاهره، ١٣٢٤ق؛ عامري،
يحيى، غربال الزمان، به كوشش محمد ناجى زعبى العمر، دمشق، ١٤٠٥ق/١٩٨٥م.
حسن صفري نادري
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا