[١]* آنان معتبر نبوده و لذا از مرتبۀ ظهور ساقط مِی‌باشدـ در نهاِیت ضعف و بطلان است؛ از اِین جهت که هنگام تلاوت قرآن کأنَّ خود را بدون هِیچ واسطه‌اِی مخاطب اِین آِیات شرِیفه مِی‌ِیابِیم و گوِیا خداوند متعال خودش اِین آِیات را به ما القا مِی‌نماِید و اِین ما هستِیم که آِیات را از او تلقِّی مِی‌کنِیم؛ پس اِین نحوه از قرائت قرآن است که موجب تأثِیرِی عمِیق و روحانِیّتِی مشهود بر نفس مِی‌گردد.

و هم‌چنِین اِین مطلب که گفته مِی‌شود: «قرائت سوره‌هاِیِی همانند: (قُل هُوَ ٱللَهُ أَحَدٌ) باِید با لسان حکاِیِی باشد نه با لسان خطاب!»، خروج از مِیزان وحِی و تنزِیل بوده و از اساس ساقط و باطل است.

به جانم قسم! گمان نمِی‌کنم که در اِین مطلب اشتباه و خطا کنم که اِین مسائلِ مطروحه، همه ناشِی از عدم تدبّر در حقاِیق و معارف اسلامِی، و رفض و کنار گذاشتن معارف الهِیّه و مُعظم دروس دِینِی مثل تفسِیر و فلسفه و عرفان، و دور نگه داشتن آنها از داِیرۀ تعلِیم و تعلّم؛ و اکتفا نمودن به فقه و اصول و انعزال و دورِی گزِیدن از مبانِیِی ـکه اصل و اساسِ آن دو به حساب مِی‌آِیدـ است. مبانِی‌اِی که توسّط عرفان و ولاِیت با بهرهگِیرِی و اقتناص از انوار معرفتِی که از منبع وحِی و اهل‌بِیت نبوّت ـصلوات الله علِیهم أجمعِینـ مشِیّد و مستحکم گردِیده است.

بنابراِین چقدر اِین دو مسلک مانند فاصلۀ مشرق و مغرب از ِیکدِیگر دور و بعِید هستند! آن‌چنان‌که ِیک مسلک و طرِیق مِی‌گوِید: تمام انسان‌ها مخاطب حقِیقِی و واقعِی قرآن کرِیم بوده و پِیامبر اکرم صلِّی الله علِیه و آله و سلّم حکم آِینه و مرآة را داشته که مسئولِیّت اِیشان فقط ابلاغ و بلاغ مِی‌باشد؛ فلذا براساس اِین مبنا نفوس همگان محلّ نزول قرآن و درِیافتکنندۀ حقاِیق وحِیانِی و مخاطب حقِیقِی قرآن مِی‌باشد.

و مسلک دِیگر معتقد است: قرآن بر رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم نازل شده و مخاطب، آن حضرت بوده و هِیچ ارتباطِی با ما ندارد و ظواهر آن براِی آن حضرت و ِیا نهاِیتاً حاضرِین در وقت نزول حجّت است و هِیچ حجِّیت و فاِیده‌اِی غِیر از تبرّک جستن در مجالس براِی ما ندارد.

نتِیجۀ افتراق شدِید اِین دو مبنا در کِیفِیّت انجام نماز دِیده مِی‌شود که در ِیک طرف احساس روحانِیّت و حِیات و نشاط عِلوِی است؛ و در طرف دِیگر بوِیِی از اِین معانِی احساس و ادراک نمِی‌شود.

و چه تفاوت عمِیقِی است بِین قرائت قرآنِی که در آن قارِی خود را مستمع و خداوند متعال را قارِی و مُلقِی مِی‌داند ـهمان‌گونه که بعضِی از رواِیات به اِین حقِیقت اشاره مِی‌کند، مثل رواِیتِی که حالت حضرت امام جعفر صادق علِیهالسّلام در هنگام قرائت (إِيَّاكَ نَعبُدُ وَإِيَّاكَ نَستَعِينُ) را بِیان *