کشف الیقین ت آژیر - علامه حلی - الصفحة ٩٢ - مبحث دوم علم

از عايشه‌[١]- آمده است كه گفت: على (ع) آگاه‌ترين مردم به سنّت است.

در مناقب ابو المؤيّد[٢]- به نقلى از ابن عبّاس آمده است كه گفت: عمر بر ما خطبه خواند و گفت: على، قاضى‌ترين ماست.

هشتم: اصول علوم به آن حضرت استناد دارد. ايشان بود كه قواعد دين را سامان داد و احكام شريعت را روشن كرد و مطالب علوم عقلى و نقلى را مقرّر داشت‌[٣].- در فقه نيز همه فقها به حضرتش (ع) رجوع مى‌كنند.

انتساب اماميه هم كه به حضرت ايشان (ع) روشن است. اماميه، علوم خود را از ايشان مى‌گيرند و همه احكامشان به آن حضرت و فرزندان معصومش (ع) استناد دارد.

امّا در باره حنفيّه بايد گفت كه اصحاب ابو حنيفه همچون ابو يوسف و محمّد و زفر همگى علوم خود را از ابو حنيفه گرفته‌اند كه او نيز شاگرد امام صادق (ع) بوده است و امام صادق شاگرد امام باقر و باقر شاگرد زين العابدين و زين العابدين هم كه نزد حسين (ع) درس خوانده بود كه حسين (ع) هم نزد پدرش امير المؤمنين (ع) شاگردى كرده بود.

شافعيّه هم كه علوم خود را از شافعى گرفته‌اند كه او هم شاگرد محمّد بن حسن يعنى شاگرد ابو حنيفه و نيز شاگرد مالك بوده است و فقه او به اين دو باز مى‌گردد. مالك هم شاگرد ربيعة الرّأى و ربيعه شاگرد عكرمه و عكرمه شاگرد عبد اللَّه بن عبّاس و عبد اللَّه بن عبّاس هم شاگرد على (ع) بوده است.

خوارج هم كه بزرگان و جلودارانشان از شاگردان حضرت بوده‌اند. پايه گذار نحو هم كه كسى جز حضرتش (ع) نبوده است. حضرت به ابو الاسود دؤلى مى‌فرمايد: كلام جز سه چيز نيست: اسم و فعل و حرف. حضرت (ع) وجوه اعراب را نيز براى ابو الاسود تبيين مى‌فرمايد.

علم تفسير هم به حضرت استناد دارد، زيرا ابن عبّاس در تفسير شاگرد على (ع) بوده است. وى مى‌گويد: امير المؤمنين (ع) تنها در تفسير «باء» «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌» از آغاز

[١] همان، در ضمن همين حديث.

[٢] مناقب خوارزمى/ ٤٧.

[٣] همان ١/ ١٧- ٢٠.