کشف الیقین ت آژیر - علامه حلی - الصفحة ٢٠٠ - مبحث ششم در گزيدههايى اندك از سخنان حضرت
نيز حضرت (ع) به كميل بن زياد مىفرمايد: اى كميل! اين دلها ظرفها هستند و بهترين آن دلها نگاهدارندهترين آنهاست، پس از من نگاه دار و به ياد داشته باش آن چه به تو مىگويم:
مردم سه دستهاند: عالم ربّانى و طالب علم و آموزندهاى كه بر راه نجات و رهايى يافتن است و مگسان كوچك و ناتوانند كه هر آوازكنندهاى را پيروند و با هر بادى مىروند. از نور دانش روشنى نطلبيدهاند و به پايه استوارى پناه نبردهاند.
اى كميل! محبّت عالم دينى است كه بدان پاداش داده مىشود و عالم در پرتو آن اطاعت از خدايش را در زمان حيات به دست مىآورد و پس از مرگ پسنديده گويىها به دست مىآورد. اى كميل بن زياد! علم بهتر از مال است، علم تو را پاس مىدارد و تو مال را پاس مىدارى. اى كميل بن زياد! علم بهتر از مال است، علم تو را پاس مىدارد و تو مال را پاس مىدارى. مال با خرج كردن كم مىشود در حالى كه علم با انفاق فزونى مىيابد.
علم، فرمانروا و مال، فرمانبر و مغلوب است. اى كميل! گردآوردندگان دارايىها تباه شدهاند در حالى كه زنده هستند (اگر چه زندهاند ولى غرور و طغيان هلاكشان خواهد كرد) و علما تا روزگار پايدار است پايدار خواهند بود. وجودشان گم شده است و صورتهايشان در دلها برقرار است. آگاه باش اين جا علم فراوانى نهفته است- و به دست مبارك به سينه خود اشاره فرمود- كاش براى آن يادگيرندگانى مىيافتم، آرى البته مىيابم ولى تيزفهمى است كه از او مطمئن نيستم (زيرا) دست افزار دين را براى دنيا به كار مىبرد و با حجّتهاى خدا بر اولياى او و با نعمتهايش بر بندگان او برترى مىجويد، يا مىيابم فرمانبرى را براى ارباب دانش كه او را در گوشه و كنار خود بينايى نيست، به نخستين شبههاى كه روى دهد شك و گمان خلاف در دل او آتش مىافروزد.
بدان كه نه اين اهل مىباشد و نه آن. يا مىيابم كسى را كه در لذّت و خوشى زياده روى كرده به آسانى پيرو شهوت و خواهش نفس مىشود يا كسى را كه شيفته گرد آوردن و انباشتن است. اين دو هم از نگهدارندگان دين نيستند. نزديكترين مانند به اين دو چهار پايان چرنده مىباشند. در چنين روزگارى علم به مرگ حاملان و نگاهدارندگان مىميرد. بار خدايا آرى زمين خالى و تهى نمىماند از كسى كه به حجّت و دليل خدا دين خدا را براى مردم بر پا دارد (و آن كس) يا آشكار و مشهور است يا ترسان و پنهان تا حجّتها و دليلهاى روشن خدا از بين نرود، و ايشان كجايند. به خدا سوگند در شمار