در كتاب «خصائص» طبرى‌[١]- به نقل از ابو ذر و سلمان آمده است كه گفته‌اند: پيامبر دست على را گرفت و فرمود: اين نخستين كسى است كه به من ايمان آورد، و اوست كه «فاروق»[٢] اين امّت است. و اين است يعسوب‌[٣] مؤمنان و نخستين كسى كه به روز

[١] احقاق الحق ٤/ ٣٤، به نقل از« ارجح المطالب»/ ٤٤٧. وى سپس مى‌گويد: طبرى و ديلمى آن را نقل كرده‌اند.

[٢] علّامه مجلسى در بحار الانوار ٣٩/ ٣٤٥ مى‌گويد:

« على( ع)« فاروق» ناميده شد، زيرا حق و باطل را از هم جدا مى‌كرد، يا بدين معنى كه او نخستين كسى است كه اسلام آورده و ايمان و كفر را از هم جدا كرد». مفهوم اوّل برگرفته است از حديث نبوى كه در بحار ٣٨/ ٢١٣ و ٢١٥ روايت شده است. ابن شهرآشوب در« المناقب» همان سخنان بحار ٣٨/ ٢١٧ را نقل مى‌كند:« على،« فاروق» ناميده شد چرا كه دوزخ و بهشت را از يك ديگر جدا مى‌كند، و گفته شده است: از اين رو كه بردن نام او و دوستداران و دشمنانش را از هم جدا مى‌سازد».

بنگريد به: بحار الانوار ٣٨/ ٢٠٨، ٢١١- ٢١٧، ٢٢٧، ٢٣٠، ٢٦٠.

شيخ امينى در« الغدير» ٣/ ١٨٦ پس از نقل اخبار مؤيّد اين معنى مى‌گويد:

« پس از اين همه و به حكم اين حديث منقول، ديگر ترديدى باقى نمى‌ماند كه امير المؤمنين( ع) سنجه ايمان و ترازوى هدايت است پس از پيامبر اكرم٦، و اين ويژگى، خاصّ على است، و اين، امامت مطلقه را از او دور نمى‌سازد، چرا كه قطعا هيچ يك از مؤمنان به چنين كرامتى دست نيافته است، و اطلاق اين سخن به همراه تخصيص آن به امير المؤمنين( ع) تنها و تنها ويژگى امامت است ...».

بنگريد به: الغدير ٢/ ٣١٢- ٣١٤ و ٣/ ١٨١- ١٨٨.

علّامه طريحى در« مجمع البحرين» ٥/ ٢٢٦ مى‌گويد:« فاروق، اسمى است كه على( ع) بدان ناميده شده و شايد ديگرى نيز اين نام را سرقت كرده باشد، و شايد مراد از آن، كسى است كه ميان حق و باطل و حلال و حرام تفاوت مى‌نهد».

شيخ على نمازى از اين حديث كمك گرفته است تا ثابت كند فرقه ناجيه، همان شيعه است و بس.

بنگريد به: مستدرك سفينة البحار ٨/ ١٨٦- ١٨٧.

[٣] شيخ طريحى در« مجمع البحرين» ٢/ ١٢١ در ذيل ماده« عسب» مى‌گويد:« يعسوب به امير و بزرگ و سرور زنبوران عسل گويند و بدان مثل‌ها زده مى‌شود، زيرا هنگامى كه از كندو خارج مى‌شود همه زنبوران در پى او به راه مى‌افتند، و مفهوم آن اين است كه به من پناهنده مى‌شوند آن گونه كه زنبورهاى عسل به يعسوبشان كه همان بزرگ و سرور ايشان است پناه مى‌برند و به همين سبب به امير المؤمنين« امير النّحل» مى‌گويند».

در بحار ٣٥/ ٥٦ به نقل از نهايه ابن اثير آمده است كه:« يعسوب، سرور و رئيس و جلودار است و اصل آن به زنبور نر گفته مى‌شود».