شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٧٠ - نكتةٌ

زنجيرهاى محكم تدليس و وسواس خود، آنها را ببندد؛ و از اين جهت، مى‌بينيم كه در بعضى از آنها، عبادات به عكس نتيجه دهد. نماز كه حقيقت تواضع و تخشّع است، و لُبّ آن ترك خودى و سفر الى اللَّه و معراج مؤمن است‌

« الصَّلاةُ مِعْراجُ الْمُؤْمِنِ» [١] در بعض آنها اعجاب و كبر و خودبينى و خودفروشى نتيجه دهد.

و به همين قياس، كسانى كه در رشته تهذيب باطن و تصفيه و تجليه اخلاق هستند، گاه شود كه شيطان بعضى از آنها را در دام كشد و مناسك و عبادات قالبيّه و همين طور علوم رسميه و معارف الهيّه را در نظر آنها ناچيز قلم دهد، و همه كمالات و سعادات را پيش آنها مقصور و منحصر به رشته سلوك و رياضت و تهذيب باطن كند، و آنها را به صاحبان آنها و خود آنها بدبين كند، به طورى كه لسان طعن و سوء ادب به علماء شريعت و اركان ديانت و حكماء ربّانى و فقهاء روحانى- رضوان اللَّه عليهم- باز كنند، با آن كه خود را صاحب صفاى باطن و خُلْق مهذَّب شمارند و سر خود را در ميان سر اهل اللَّه درآورند.

اعجاب به نفس- كه مبدأ جُلِّ رذائل نفسانيّه است- و تكبُّر و سوء ظنّ بر بندگان خدا- كه ارث شيطان است- در قلب آنها چنان قدم راسخ دارد كه غير خود و يك مشت قلندر مثل خود كه به اسم اهل اللَّه آنها را ياد كنند و از ظاهر شريعت خبرى ندارند، چه رسد به باطن آن، به پشيزى نشمرند. اين نيست جز وقوف در يك نشئه و احتباس در يك مرتبه كه باعث شود از همه مراتب محروم شوند، حتى از همان رشته كه خود را در آن داخل دانند و سمت تخصص در آن براى خود قائلند.

[١] اشاره است به حديث نبوى كه:

«الصَّلاةُ مِعْراجُ الْمُؤْمِنِ»

يعنى: نماز، معراج مؤمن است.

(اعتقادات، علّامه مجلسى (ره)، ص ٢٩؛ بحار الأنوار، ج ٧٩، ص ٢٤٨).