شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٠٥ - فصل ششم در استشهاد به ادلّه نقليّه، در اين باب
قالَ اللَّهُ تَعالى: «لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ». [١]
و از حضرت سجاد- عليه السلام- در وسايل نقل شده كه زهد در يك آيه از كتاب خدا است، و اين آيه شريفه را قرائت فرمودند.
« إنَّ رجلًا سأل عليَّ بنَ الحسين- عليهما السَّلام- عن الزُّهد، فقالَ: ألا وَ إنَّ الزُّهْدَ في آيَةٍ مِنْ كِتابِ اللّهِ:« لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ»». [٢]
و اين شاهد بر كلام سابق ماست كه زهد را از صفات نفسانيّه ملازم با عمل گرفتيم، نه نفس ترك. البته قلبى كه از محبَّت دنيا خالى باشد و اعراض از دنيا كند و منصرف از آن باشد، نه تأسّف بر إدبار آن و نه فرحناكى بر إقبال آن مىكند.
براى قلب زاهد يك حالت سهل انگارى و بىاعتنائى رخ دهد كه توجّه به دنيا و زخارف آن نكند تا چه رسد كه از فوت آن تأسّف و از اتيان آن فرح براى او رخ دهد.
وَ قالَ- تَعالى شَأْنُهُ- فِي وَصْفِ قارُونَ: «فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ قالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا يا لَيْتَ لَنا مِثْلَ ما أُوتِيَ قارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٍ^ وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوابُ اللَّهِ خَيْرٌ لِمَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ لا يُلَقَّاها إِلَّا الصَّابِرُونَ». [٣]
[١] خداوند تعالى فرمود: تا بر آنچه از دستتان ميرود، اندوهگين نباشيد. و به آنچه به دستتان مىآيد، شادمان نگرديد. (حديد/ ٢٣).
[٢] متن خبر در وسائل الشيعة، چنين است:
«إنَّ رجلًا سأل عليَّ بنَ الحسين- عليهما السَّلام- عن الزُّهد، فقالَ: ألا وَ إنَّ الزُّهْدَ في آيَةٍ مِنْ كِتابِ اللّهِ: «لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ»».
(وسائل الشيعة، ج ١٦، ص ١٢، باب ٦٢ از أبواب جهاد النفس، ح ٦).
[٣] [قارون] آراسته به زيورهاى خود به ميان مردم آمد، آنان كه خواستار زندگى دنيوى بودند گفتند: اى كاش آنچه به قارون داده شد، ما را نيز مىبود، بدرستى كه او داراى حظّى بزرگ است. و كسانى كه به ايشان علم داده شده بود گفتند: واى بر شما، براى آن كسى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته مىكند، ثواب خداوند بهتر است، و بدين ثواب نمىرسند مگر آنان كه اهل صبر هستند. (قصص/ ٧٩- ٨٠).