شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٦٢ - فصل اول مقصود از رضا و سخط

مضمون فرموده كه: رضا اسم است از براى وقوف صادق بنده با مرادات الهيه، بطورى كه اراده خود را به كار نيندازد، و التماس و خواهش نكند تقدّم يا تأخّرى را در هيچ امرى از امور، و نه طلب كند زيادى را يا استبدال حالى را. و به عبارت ديگر، عبد را از خود اراده‌اى نباشد و اراده او و خواهشهاى او فانى در اراده حق باشد. و از اين جهت، اين از اوائل مراتب خواص و اشقّ مراتب است بر عامه‌ [١]، انتهى‌ كلامه مترجماً مع تغييرٍ ما.

و اين تعريف به نظر نويسنده درست نيايد؛ زيرا كه اگر مقصود از وقوف اراده عبد با مرادات حق، فناى اراده باشد، اين از اوائل مقامات فنا است، و مربوط به مقام رضا نيست. و اگر مقصود عدم اراده عبد باشد در مقابل اراده حق، اين مقام تسليم است و دون مقام رضا است.

بالجمله، مقام رضا عبارت است از: خشنودى و فرحناكى عبد از حق و مرادات او و قضا و قدر او. و لازمه اين خشنودى، خشنودى از خلق نيز هست و حصول فرح عام مى‌باشد؛ چنانچه ممكن است مراد شيخ الرئيس‌ [٢] در

[١] شرح منازل السائرين، مولى‌ عبد الرزَّاق كاشاني، ص ٢٠٤.

[٢] حُجَّة الحقّ، شرف الملك، الشيخ الرئيس أبو علي حسين بن عبد اللَّه بُخارى معروف به ابن سينا. (متولّد در ٣٧٣ و متوفّاى ٤٢٧ هجرى قمرى) از أعاظم حكما و فلاسفه و أطبّاى اسلامى است. وى در بُخارا كسب علم كرده، و در ده سالگى قرآن كريم را حفظ نموده، و منطق و هندسه و نجوم را از أبو عبد اللَّه ناتلى آموخته، سپس به تحصيل علوم طبيعى و طبّ و ما بعد الطبيعة پرداخته است.

مطالعه آثار فارابى، فكر او را بخود مشغول ساخته و موجبات علاقه فراوان وى را به فلسفه فراهم آورده است. ابن سينا از خود آثار فراوانى به يادگار گذاشته كه از همه مشهورتر شفا (كه دائرة المعارف علوم عقلى است) و قانون در طبّ است. مدفن وى بنا بر مشهور، شهر همدان است.

(ريحانة الأدب، ج ٧، ص ٥٨٢؛ الذريعة، ج ٢، ص ٩٦).