شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٦٨ - فصل دوّم در بيان ثمرات قوّه غضبيّه

آن، نفس از حوصله بيرون رود و با ناملايمات سازگار نباشد، و بدون ميزان و از روى جهالت افسارگسيخته شود، و غضبش به جوش آيد و خوددار نباشد، و اين از شعب افراط قوه غضب است.

و شايد سفاهت، در اصل، همان سبك مغزى و جهالت و خفّت عقل باشد [١]. و چون كسى كه متمكّن از حفظ قوّه غضبيّه نيست جاهل و سبك مغز و خفيف العقل است، از خلاف حلم به سفاهت تعبير شده است؛ نه آن كه جوهراً معناى سفه ضد حلم باشد. و اين گرچه مخالف ظاهر قول لُغويّين است، لكن موافق اعتبار و ريشه لغت است. و در هر صورت در مقصد ما مدخليّتى ندارد، و تحقيق آن از وظيفه اين اوراق خارج است و چندان هم مورد اهميّت نيست.

فصل دوّم [در بيان ثمرات قوّه غضبيّه‌]

بدان كه قوّه غضبيّه اگر در تحت تصرف عقل و شرع تربيت شود، يكى از بزرگترين نعتمهاى الهى و بالاترين كمك كارها به راه سعادت است، و با قوّه غضب حفظ نظام جهان و حفظ بقاى شخص و نوع شود، و مدخليّتى بزرگ در تشكيل مدينه فاضله دارد. با اين قوّه شريفه انسان و حيوان حفظ بقاء خود و نوع خود كند، و از ناملايمات طبيعت دفاع كند، و خود را از زوال و فنا نجات دهد. و اگر اين قوّه در انسان نبود، از بسيارى از كمالات و ترقّيات بازمى‌ماند و حفظ نظام عائله نمى‌كرد و از مدينه فاضله مدافعه و ذبّ نمى‌نمود.

حكماء و دانشمندان براى خروج از حدّ نقص و تفريط آن، دستوراتى داده‌

[١] زبيدي گويد: السَّفيه: خفيف العقل. (تاج العروس، ج ٩، ص ٣٩١).