شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥ - پيشگفتار

السلام- كه از ارواح متعلقه به عالم قدس و نفوس منقطعه به حضرت انس صدور يافته، به «حبلِ ممدود بين آسمان و زمين» تعبير مى‌توان [كرد]. چه كه سروران ما- عليهم السلام- آنچه در ارشاد خلق و اصلاح مخلوق بيان مى‌فرمودند، از سرچشمه علم كامل لدُنّى رسول اكرم است كه از صراح وحى الهى و علم ربّانى بوده و از قياسات و اختراعات، كه ساخته بدست تصرّف شيطان است، عارى و برى است. و همان طور كه درباره رسول اكرم [صلى اللّه عليه و آله و سلم‌] وارد است كه: «ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‌^ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى‌» [١] در حضرات ائمه هدى جارى و سارى است؛ چنانچه در احاديث شريفه بدان اشارت است.

« حَدِيثي حَديثُ أبي، وَ حَديثُ أبي حَديثُ جَدِّي، وَ حَديثُ جَدِّي حَديثُ الْحُسَيْنِ، وَ حَديثُ الحُسَيْنِ حَديثُ الحَسَنِ، وَ حَديثُ الحَسَنِ حَديثُ أمير المُؤْمِنينَ، وَ حَديثُ أمير المُؤْمِنينَ- عَلَيْهِ السَّلامُ- حَديثُ رَسُولِ اللّهِ، وَ حَديثُ رَسُولِ اللّهِ- صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ- قَوْلُ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ». [٢]

لهذا اين قاصر را به خاطر افتاد كه حديث شريفى كه در كافى شريف، مشتمل بر «جنود عقل و جهل» است‌ [٣] و متضمّن امّهات فضائل و رذائل است، به قدر ميسور و به طريق اجمال شرح كنم؛ شايد مؤمنى را از آن نفعى حاصل آيد و اين خود موجب جبران نقايص قاصر شود. و مشتمل نمودم اين وجيزه را بر مقدمه‌اى و چند مقاله و يك خاتمه.

[١] پيامبر از روىِ هواى نفس سخن نمى‌گويد، و آنچه مى‌گويد جز وحى الهى نيست. (نجم/ ٤- ٣).

[٢] از امام صادق (عليه السلام) روايت شده كه فرمودند:

«حَدِيثي حَديثُ أبي، وَ حَديثُ أبي حَديثُ جَدِّي، وَ حَديثُ جَدِّي حَديثُ الْحُسَيْنِ، وَ حَديثُ الحُسَيْنِ حَديثُ الحَسَنِ، وَ حَديثُ الحَسَنِ حَديثُ أمير المُؤْمِنينَ، وَ حَديثُ أمير المُؤْمِنينَ- عَلَيْهِ السَّلامُ- حَديثُ رَسُولِ اللّهِ، وَ حَديثُ رَسُولِ اللّهِ- صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ- قَوْلُ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ».

گفتار من گفتار پدرم، و گفتار پدرم گفتار جدّم، و گفتار جدّم گفتار حسين، و گفتار حسين گفتار حسن، و گفتار حسن گفتار امير مؤمنان (عليه السلام)، و گفتار امير مؤمنان گفتار پيامبر خدا، و گفتار پيامبر خدا (صلّى اللّه عليه و آله) سخن خداى عزّ و جلّ است.

(اصول كافى، ج ١، ص ٤٢، كتاب فضل العلم، باب ١٥، ح ١٤).

[٣] اصول كافى، ج ١، ص ١٥، كتاب العقل و الجهل، باب ١، ح ١٤.