شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤١٦ - فصل دوّم در بيان مراتب صبر است

معاصى صوريه‌اند- از اشقّ امور است بر انسان، و از طاعات صوريّه قيام بر آن بسيار مشكلتر است، همين طور قيام در مقابل شيطان بزرگ و نفس- كه مبدأ معاصى قلبيّه و باطنيّه هستند- و صبر در مجاهده با آنان از مشكلترين مجاهدات است؛ زيرا كه در اين مجاهده بايد طرح الكونَين و رفض النشأتَين شود، و بايد سالك قدم بر فرق خود گذارد و بت بزرگ خودى و انانيّت را از كعبه دل به دست ولايت مآبى فرو ريزد و بشكند تا به حقايق اخلاص قدم نهد، و به سراير خلوص باريابد، و اين جز با دستگيرى خدائى و توفيق يزدانى صورت نبندد.

و براى صبر در معصيت، نهصد درجه است كه ميان هر درجه تا درجه ديگر، فاصله مانند تُخُوم أرض تا منتهاى عرش است. و درجات اين مقام از صبر، از درجه سابق، هم در عدد درجات افزون است و هم در سعه درجات؛ زيرا كه فاصله تا منتهاى عرش است.

و از براى صبر در معصيت، حقايق و سرايرى است كه در تحت ميزان درجات و سعه جسمانى درنيايد. و آن چون خودش، از مقامات روحانى و معارف يزدانى بايد باشد.

و در اين جا سخنى است و آن، آن است كه خداى تعالى‌ جنّت را توصيف فرموده كه: عرض آن سماوات و ارض است‌ [١]؛ و در اين حديث براى صابران درجاتى ذكر شده است كه هر درجه، سعه آن از سماوات و ارض بيشتر است.

آنچه عجالتاً به نظر نويسنده مى‌رسد يكى از دو امر است:

اوّل آن كه مراد از جنّتى كه در قرآن ذكر شده است جنَّت أعمال باشد، و لهذا

[١] در قرآن كريم آمده است: «وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ ...». (آل عمران/ ١٣٣).