شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٠٦ - فصل سوّم در بيان آنكه «تسليم» از جنود عقل و رحمان است و لازمه فطرت مخموره است، و ضد آن از جنودِ جهل و لازمه فطرت محجوبه است

فطرت است به حجابهاى طبيعت و انانيّت و خودرأيى و خودسرى و خودخواهى كه همه آنها بر خلاف فطرت الهيه است.

و در اينجا مناسب است كه اين اوراق را نورانى كنيم به ذكر يك حديث از اهل بيت وحى و عصمت:

فِي الْكافِيّ، بِإسْنادِهِ عَنْ سُفْيانَ بْنِ عُيَيْنَةَ قالَ: «سَألْتُهُ- أي عن الصادق عليه السلام- عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ:

«إلَّا مَنْ أتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيْمٍ»؟ [١] قالَ: القَلْبُ السَّلِيْمُ الَّذي يَلْقى رَبَّهُ وَ لَيْسَ فِيْهِ أحَدٌ سِواهُ. قالَ: وَ كُلُّ قَلْبٍ فِيْهِ شِرْكٌ أوْ شَكٌ، فَهُوَ ساقِطٌ. وَ إنَّما أرادَ بِالزُّهْدِ فِي الدُّنْيا لِيُفْرِغَ قُلُوبَهُمْ لِلآخِرَةِ».

[٢]

قلب سليم عبارت از آن قلبى است كه در آن غير خدا نباشد، و از شك و شرك خالص باشد. و اعراض از دنيا- كه مورد سفارش بليغ اولياء خدا است- براى آن است كه قلوب از دنيا فارغ شوند و مهياى آخرت- كه به حقيقت مقام لقاء اللَّه است- شوند؛ بلكه تمام شرايع و اديان و تمام احكام و اخلاق و معاملات و بدايات و نهايات و ارتياضات براى تهيّه حصول لقاء اللَّه است. و آن مقصد اصلى از همه چيز است، و تسليم به حقيقت كامله، كفيل همه اين معانى تواند بود.

و تمام شرك و شكها از آن پيدا شود كه روح را انسان تسليم وليّ مطلق كه‌

[١] شعراء/ ٨٩.

[٢] سُفْيان بن عُيَيْنَه گفت: از امام صادق- عليه السلام- معنى گفته خداوند را كه (بجز كسى كه با قلب سليم به پيش خداوند آيد) پرسيدم. آن حضرت فرمودند: قلب سليم، قلبى است كه خدايش را مُلاقات كند و در او جز خدا نباشد. و فرمودند كه: هر قلبى كه در آن شرك يا شك باشد، ساقط است، و خداوند خواسته است با زهد در دنيا دلهاى انسانها را براى آخرت فارغ گرداند.

(اصول كافي، ج ٢، ص ١٤- ١٣، باب الإخلاص، ح ٥).