شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٩٧ - فصل دوم در بيان تأثير طمع و يأس

السَّلامُ-: ما ثَباتُ الإيْمانِ؟ قالَ: الْوَرَعُ. فَقيلَ: ما زَوالُهُ؟ قالَ: الطَّمَعُ».

[١]

وَ عَنْ نَهْجِ الْبَلاغَةِ قالَ:

«أكْثَرُ مَصارِعِ الْعُقُولِ تَحْتَ بُرُوقِ الْمَطامِعِ».

[٢]

وَ فِي الْوَسائِلِ عَنْ أحْمَدَ بْنِ فَهْدٍ [٣] قالَ: رُوِيَ عَنْ أبي عَبْدِ اللَّهِ- عَلَيْهِ السَّلامُ- في قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ-: «وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ». [٤]

قالَ: «هُوَ قَوْلُ الرَّجُلِ: لَو لا فُلانٌ لَهَلَكْتُ، وَ لَوْ لا فُلانٌ ما اصِبْتُ كَذا وَ كَذا، وَ لَوْ لا فُلانٌ لَضاعَ عِيالي. أ لا تَرى أنَّهُ قَدْ جَعَلَ لِلّهِ شَرِيكاً في مُلْكِهِ يَرْزُقُهُ وَ يَدْفَعُ عَنْهُ؟ قُلْتُ: فَيَقُولُ: ما ذا؟ يَقُولُ: لَو لا أنْ مَنَّ اللّهُ عَلَيَّ بِفُلانٍ لَهَلُكْتُ؟

قالَ: نَعَمْ لا بَأْسَ بِهذا أوْ نَحْوِهِ».

[٥]

[١] امام صادق از پدران خود (عليهم السلام) نقل فرمودند كه: از امير المؤمنين (عليه السلام) سؤال شد كه ثبات و پايدارى ايمان چيست؟ آن حضرت فرمود: پارسايى، پس به آن حضرت گفته شد كه: زوال ايمان چيست؟ فرمود: طمع. (وسائل الشيعة، ج ١٦، ص ٢٥، باب ٦٧، ح ٧).

[٢] امير المؤمنين على (عليه السلام) فرمودند: بيشتر جاهاى بخاك افتادن عقلها، زير درخشندگى طمع‌هاست.

(نهج البلاغه، حكمت ٢٢٠، (عبده)، ص ٧٠٦؛ وسائل الشيعه، ج ١٦، كتاب جهاد النفس، باب ٦٧، ص ٢٥، ح ٨).

[٣] احمد بن فَهْد حلّي (ره) يكى از دانشمندان و فقهاى پرهيزكار و صاحب كرامات و مقامات در ميان علماى اماميّه است. وى در سال ٧٥٧ هجرى متولّد شده و در ٨٤١ هجرى رخت جان گرامى و نفس نفيس به ديار باقى برده است. او را تأليفات زيادى است كه از همه مشهورتر يكى «المُهذَّب البارع» در فقه است و ديگرى «عُدَّة الدّاعى و نجاح السَّاعى» در دعا و ذكر.

(ريحانة الأدب، ج ٨، ص ١٤٥؛ هدية الأحباب، قمى، ص ٩٣).

[٤] و بيشتر ايشان به خدا ايمان نمى‌آورند، و از مشركان هستند. (يوسف (ع)/ ١٠٦).

[٥] از امام صادق (عليه السلام) نقل شده كه در تفسير قول خداوند (عزَّ و جلَّ): «وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ» فرمود: وى همان شخصى است كه مى‌گويد: اگر فُلان كس نمى‌بود، هلاك مى‌شدم. و اگر فُلان كس نمى‌بود، دچار چنين و چنان نمى‌شدم. و اگر فُلان كس نمى‌بود، خانواده‌ام و عيالم از دستم مى‌رفت. آيا نمى‌بينى كه براى خداوند در مُلكش، شريكى قرار داده كه او را روزى مى‌دهد و [بدى را] از وى دور مى‌كند؟!! به امام عرض كردم: او چه بگويد؟ آيا [صحيح است كه‌] بگويد: اگر خداوند به واسطه فلان كس بر من منّت نمى‌نهاد، من هلاك مى‌شدم. آن حضرت فرمود: بلى، اشكالى ندارد كه به اين صورت يا مانند آن بگويد.

(وسائل الشيعة، ج ١٥، ص ٢١٥، باب ١٢، ح ٢؛ عدّة الداعي، ابن فهد حلّى، ص ٨٩).