شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٣٦ - فصل سوّم شرح صدر و ضيق صدر

خصوصى سفارش شده. [١]

چهارم، تواضع مؤمنين است كه به نور ايمان، علمِ باللَّه پيدا كردند، و خود را نيز تا آنجا كه نورِ آنها روشنى داده، شناخته‌اند. پس براى حق و خلق، متواضع شوند.

و در مقابل هر يك از اين مراتب، تكبّرى است؛ زيرا در هر احتجابى، كبريائى از براى نفس حاصل شود.

و بايد دانست كه تواضع با تملّق، و تكبّر با عزّت نفس فرقها دارد، هم در مبادى و هم در غايات و هم در ثمرات.

تواضع مبدأش علم باللَّه و علم به نفس است، و غايتش خدا است يا كرامت خدا، و نتيجه و ثمره‌اش كمال نفسانى است.

تملّق، مبدأش شرك و جهل است، و غايتش نفس است، و ثمره‌اش خفّت و خوارى و نقص و عار است.

تكبر، مبدأش خودبينى و خودخواهى و جهل و غفلت از حق و مظاهر او است، و غايتش نفس و خودنمائى است، و نتيجه‌اش سركشى و طغيان است.

عزّت نفس، مبدأش توكّلِ علَى اللَّه و اعتماد بر حق تعالى‌، و غايتش خدا است، و ثمره‌اش ترك غير است.

فصل سوّم [شرح صدر و ضيق صدر]

بدان كه از براى تواضع و تكبّر، موجبات و اسباب بسيارى است كه از جمله‌

[١] اشاره است به موعظه‌اى كه لُقمان به فرزندش كرد، و به وى گفت: «... وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً ...» يعنى: به تكبّر از مردم روى مگردان، و به خود خودپسندى بر زمين راه مَرو.

(لقمان/ ١٨).