شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣١٦ - فصل دوّم در بيان دخالت رفق در امور انسان

بود، و الّا با آن عده و عُدّه، اين پيشرفتها غير ممكن بود.

بالجمله رفق و مدارا در پيشرفت مقاصد، از هر چيز مؤثّرتر است، و چنانچه در مقاصد دنيائى چنين است، در مقاصد دينى از قبيل ارشاد و هدايت مردم رفق و مدارا از مهمّات است كه بدون آن، اين مقصد شريف عملى نخواهد شد.

خداى تبارك و تعالى‌ پس از آن كه حضرت موسى و هارون- عليهما السلام- را مأمور فرمود كه پيش فرعون بروند و او را دعوت و ارشاد كنند، از جمله دستوراتى كه به آنها مى‌دهد، مى‌فرمايد: «اذْهَبا إِلى‌ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى‌^ فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى‌» [١]. دل سخت فرعون را- كه أنانيّتش به جائى رسيده بود كه به دعوى الوهيّت برخاسته بود- باز با رفق و مدارا بهتر مى‌توان به دست آورد. از اين جهت مى‌فرمايد: «برويد پيش فرعون سركشِ ياغى، و با او با نرمى و رفق سخن بگوئيد، شايد اين سخن نرم او را متذكر خدا كند و از روز جزا بترسد».

و اين دستور كلّى است از براى هدايت كنندگان راه حق كه راه فتح قلوب را باز مى‌كند. چنانچه خداى تعالى‌ پيغمبر بزرگ خود را ستايش مى‌فرمايد كه «تو بر خُلق بزرگ هستى» [٢]، البته براى چنين مقصد بزرگ، خُلق بزرگ لازم است كه قوّه مقاومت با تمام ناملايمات را داشته باشد، و با هيچ چيز از ميدان ارشاد خلق، در نرود.

بزرگتر زحمت و سخت‌ترين رنج و تعب هاديان راه حق، معاشرت با جاهلان و دعوت بى‌خردان بوده و هست. و از اين جهت، اينها بايد متصف به‌

[١] طه/ ٤٤- ٤٣.

[٢] «وَ إِنَّكَ لَعَلى‌ خُلُقٍ عَظِيمٍ». (قلم/ ٤).