شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٠٤ - فصل پنجم راه تحصيل ايمان

كم است، بايد انسان در صدد تحصيل ايمان برآيد كه اگر خداى نخواسته از اين عالم- كه دار تغيُّر و تبدُّل است و هر يك از ملكات و اوصاف و احوال قلبى را مى‌توان در آن تغيير داد- بيرون رويم و از ايمان دست ما تهى باشد، خسارتهاى فوق العاده به ما وارد خواهد آمد و در خسران بزرگ واقع خواهيم شد و ندامتهاى بى‌پايان نصيب ما خواهد گرديد. و در آن عالم، ممكن نيست هيچ حالى از احوال نفس تغيير كند، يا اگر ايمان در اين جا حاصل نشد، آنجا بتوان حاصل نمود.

پس انسان بايد در همين عالم، اين چند صباح را مغتنم شمارد و ايمان را با هر قيمتى هست، تحصيل كند و دل را با آن آشنا كند. و اين در اوّلِ سلوك انسانى صورت نگيرد، مگر آن كه أوّلًا، نيّت را در تحصيل معارف و حقايق ايمانيه خالص كند و قلب را با تكرار و تذكّر، به اخلاص و ارادت آشنا كند تا اخلاص در قلب جايگزين شود؛ چه كه اگر اخلاص در كار نباشد ناچار دست تصرف ابليس به كار خواهد بود و با تصرف ابليس و نفس- كه قدم خودخواهى و خودبينى است- هيچ معرفتى حاصل نشود؛ بلكه خود علم التوحيد بى‌اخلاص، انسان را از حقيقت توحيد و معرفت دور مى‌كند و از ساحت قرب الهى تبعيد مى‌نمايد.

ملاحظه حال ابليس كن كه چون خودخواهى و خودبينى و خودپسندى در او بود، علمش به هيچ وجه عملى نشد و راه سعادت را به او نشان نداد.

ميزان در رياضات حقه و باطله به يك معنى دقيق عرفانى، قدم نفس و خودخواهى و قدم حق و حق طلبى است. نمازى كه براى شهوات دنيا يا آخرت باشد، نمازى نيست كه معراج مؤمن و مقرّب متّقين‌

« الصَّلاةُ قُرْبانُ كُلِّ تَقِيٍّ» [١] باشد. آن نماز، انسان را به‌

[١] اقتباس است از آنچه كه در فرمايش امام عليّ بن موسى الرضا (عليهما السلام) وارد شده كه:

«الصَّلاةُ قُرْبانُ كُلِّ تَقِيٍّ»

يعنى: نماز، مايه تقرّب هر متّقى است.

(وسائل الشيعة، ج ٣، ص ٣٠، كتاب الصلاة، باب ١٢ از أبواب أعداد الفرائض، ح ١ و ٢).