شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٢٠ - فصل چهارم در ذكر بعض از اخبار شريفه در اين باب و بيان اجمالى آنها

معلوم شد- محبّت به آثار و خلايق است، و لازمه محبت رفق و مدارا است. پس رفق از لوازم فطرت مخموره است و مقابل آن كه خرق است، از احتجاب آن است.

فصل چهارم در ذكر بعض از اخبار شريفه در اين باب و بيان اجمالى آنها

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ- رَحِمَهُ اللَّهُ- بِإسْنادِهِ عنْ أبي جَعْفَرٍ- عَلَيْهِ السَّلامُ- قالَ:

«إنَّ اللّهَ رَفِيْقٌ يُحِبُّ الرِّفْقَ، وَ يُعْطِي عَلَى الرِّفْقِ ما لا يُعْطِي عَلَى الْعُنْفِ».

[١] چندين حديث به اين مضمون تقريباً وارد شده است. [٢]

حق- تعالى‌ شأنه- در جميع امور، با مخلوق خود با رفق و مدارا رفتار فرمايد، حتّى تشريع شرايع- چون هدايت طرق سعادت و كمال است- عين رفق است. چنانچه تأديب طاغيان و جعل حدود و تعزيرات، كمال رفق و صلاح است؛ چه كه ترك آن، خرق و فساد است، حتّى براى مرتكب آن،

«وَ إذا كانَ الرِّفْقُ خُرْقاً كانَ الْخُرْقُ رِفْقَاً»

چنانچه در حديث است‌ [٣]. بلكه نزد عالمانِ به غايات و مبادى، تعذيب اخروى رفق است. [٤] و اين كه مى‌فرمايد خداى تعالى‌ عطا مى‌فرمايد بر رفق آنچه كه عطا نمى‌فرمايد بر عنف، شاهد بر آن است كه در فصل دوّم مشروحاً ذكر كرديم.

[١] امام باقر- عليه السلام- فرمودند: خداوند رفيق است، و رفق و مدارا را دوست دارد، و بر رفق چيزهايى را إعطا مى‌كند كه بر عنف إعطا نمى‌كند.

(اصول كافي، ج ٢، ص ٩٧، كتاب الايمان و الكفر، باب الرِّفق، ح ٥).

[٢] نگاه كنيد به: اصول كافي، ج ٢، ص ٩٨، باب الرِّفق، أحاديث ١٤- ١٢.

[٣] نهج البلاغة، ص ٤٠٢، نامه (٣١).

[٤] الفتوحات المَكيَّة، ج ٢، ص ١٦١، باب ٨٧؛ الأسفار الأربعة، ج ٩، ص ٣٤٦- ٣٤٥، فصل ٢٧ از باب ١١.