شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٩ - تنبيه

مُؤْمِنٍ امْتَحَنَ اللّهُ قَلْبَهُ لِلْايمانِ وَ أمّا سائِرُ ذلِكَ مِنْ مَوالينا فَإنَّ أحَدَهُمْ لا يَخْلُو مِنْ أنْ يَكُونَ فيهِ بَعْضُ هذِهِ الْجُنُودِ حَتّى يَسْتَكْمِلَ وَ يَنْقى مِنْ جُنُودِ الْجَهْلِ فَعِنْدَ ذلِكَ يَكُونُ فِي الدَّرَجَةِ الْعُلْيا مَعَ الْانْبِياءِ وَ الأَوْصِياءِ وَ إنَّما يُدْرَكُ ذلِكَ بِمَعْرِفَةِ الْعَقْلِ وَ جُنُودِهِ وَ مُجانَبَةِ الْجَهْلِ وَ جُنُودِهِ، وَفَّقَنَا اللّهُ وَ إيّاكُمْ لِطاعَتِهِ وَ مَرْضاتِهِ.

تنبيه:

ترجمه حديث شريف، تا آن جا كه مناسب ترجمه است كه تعديد جنود مى‌فرمايد، چنين است كه:

سماعة بن مهران گويد كه: من نزد ابو عبد اللّه جعفر بن محمّد- عليه السلام- بودم و در نزد او جماعتى از دوستانش بودند، از عقل و جهل سخن جريان يافت، حضرت صادق- عليه السلام- فرمود: عقل و لشكر او و جهل و لشكر او را بشناسيد تا هدايت شويد.

سماعه گفت، من گفتم: فداى تو گردم ما چيزى نمى‌شناسيم مگر آنچه را كه تو به ما بشناسانى.

آن حضرت فرمود: همانا خداى تعالى آفريد عقل را- و آن اوّل مخلوق از عالم ارواح است- از طرف راست عرش از نور خود؛ پس به او گفت: رو برگردان، او رو برگردانيد. پس از آن به او گفت: روى بياور، روى آورد. فرمود خداى تعالى:

آفريدم تو را آفريده بزرگى و كرامت دادم تو را بر جميع مخلوقات خود.

فرمود حضرت صادق [عليه السلام‌]: پس از آن خلق فرمود جهل را از درياى شور تلخ تاريك؛ پس گفت به او: پشت كن، پشت نمود. پس از آن گفت به او:

روى‌آور، روى نياورد. فرمود به او: سركشى كردى پس دور نمود او را.