شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٢٤ - تتمّةٌ

منزل طبيعت و كثرت نكند، توجّه به حق در قلبش محكم نشود و به منزل روحانيّت و وحدت واصل نشود.

وَ فِيْهِ عَنْ إرْشادِ الْقُلُوبِ، عَنْ أمِيْرِ الْمُؤْمِنينَ- عَلَيْهِ السَّلامُ- عَنْ رَسُولِ اللَّهِ- صَلَّى‌ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ- فِى خَبَرِ الْمِعْراجِ أنَّهُ قالَ:

«يا رَبِّ أيُّ الأعْمالِ أفْضَل؟ فَقالَ اللّهُ- عَزَّ وَ جَلَّ-: يا أحْمَدُ لَيْسَ شَي‌ءٌ أفْضَلَ عِنْدي مِنَ التَّوَكُّلِ عَلَيَّ وَ الرِّضا بِما قَسَمْتُ».

[١]

و احاديث در اين باب بسيار است‌ [٢]. و ما اين باب را اين جا ختم مى‌كنيم و از خداى تعالى‌ توفيق حصول اين خاصّه را خواستاريم، و به حق- جلّ و علا- ايكال امر مى‌كنيم، در طى اين مراحل بى‌پايان. «وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدْراً». [٣]

تتمّةٌ

و چون حقيقت توكّل و مدايح آن معلوم شد، حرص كه ضد آن است و ذمائم آن نيز معلوم شود. و آن يكى از جنود بزرگ جهل است و ابليس، كه كمتر دامى از دامهاى ابليس در بنى آدم مثل آن مورد تأثير است. و آن از جهل به حق و توحيد و اسماء و صفات و مجارى قضاى الهى حاصل شود و صاحب اين خلق‌

[١] امير المؤمنين على (عليه السلام) در خبر معراج از پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) نقل مى‌كند كه فرمود: اى پروردگار من، كدام عمل برتر و افضل است؟ خداوند (عزّ و جلّ) فرمود: اى احمد، پيش من چيزى از توكّل بر من، و رضا به آنچه كه قسمت كرده‌ام، برتر و افضل نمى‌باشد.

(همان مصدر و همان باب، ص ٢٢٠، ح ١٨؛ ارشاد القلوب، ديلمى، ج ١، ص ١٩٨، باب ٥٥).

[٢] رجوع شود به: اصول كافى، ج ٢، ص ٨٣، باب التفويض و التّوكل عليه؛ بحار الانوار، ج ٦٨، ص ٩٨.

[٣] هر كسى كه بر خدا توكّل كند، پس او وى را بس است، بدرستى كه خدا كار خود را اجرا مى‌كند، و براى هر چيزى اندازه‌اى قرار داده است. (طلاق/ ٣).