شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١١ - مقدِّمةٌ

از مطلب دور افتاديم و عنان قلم ما را به وادى ديگر كه بس عميق است كشاند.

منظور ما اين است كه مقصد قرآن و حديثْ تصفيه عقول و تزكيه نفوس است براى حاصل شدن مقصد اعلاى توحيد. و غالباً شرّاح احاديث شريفه و مفسرين قرآن كريم اين نكته را، كه اصلِ اصول است، مورد نظر قرار ندادند و سرسرى از آن گذشته‌اند و جهاتى را كه مقصود از نزول قرآن و صدور احاديث به هيچ وجه نبوده، از قبيل جهات ادبى و فلسفى و تاريخى و امثال آن، مورد بحث و تدقيق و فحص و تحقيق قرار داده‌اند.

حتّى علماء اخلاق هم كه تدوين اين علم كردند، يا به طريق علمى- فلسفى بحث و تفتيش كردند مثل كتاب شريف «طهارة الأعراق» [١] محقق بزرگ «ابن مسكويه» [٢] و كتاب شريف «اخلاق ناصرى» [٣] تأليف حكيم متألّه و فيلسوف‌

[١] «طهارة الأعراق في تحصيل الأخلاق»، كتابى است بى‌نظير در علم اخلاق، تأليف حكيم ربّانى أبو علي بن مَسْكوَيه رازى متوفّى در سال ٤٢١ هجرى. اين كتاب كه با نامهاى «تهذيب الاخلاق» و «طهارة النفس» نيز ياد شده است، بارها در ايران و مصر و لُبنان بطبع رسيده است.

(الذريعة، ج ١٥، ص ١٨٨).

[٢] احمد بن محمّد بن يعقوب خازن، مُكنّى به أبو على و مشهور به ابن مسكوَيه. در رى به دنيا آمده و تا آخر عمر در اصفهان سكنى گزيده است. وى از اعيان علماء و حكماء بوده و با شيخ الرئيس أبو على بن سينا معاصر بوده، و از خاصّان نُدماى عضد الدّولة بشمار مى‌رفته است. او را در حكمت و اخلاق و تاريخ كتبى چند است كه از آن ميان «طهارة الأعراق» از همه مشهورتر مى‌باشد.

(الكُنى و الألقاب، شيخ عبّاس قمى، ج ١، ص ٣٢٥).

[٣] أخلاق ناصرى، كتابى است فارسى در فنون أخلاق تأليف حكيم و فيلسوف محقّق خواجه نصير الدّين طوسى متوفّى در سال ٦٧٢ هجرى. اين كتاب مانند شرحى است بر «طهارة الأعراق» ابن مسكويه رازى به اضافه دو مقاله تدبير منزل و سياست مُدن. محقّق طوسى، أخلاق ناصرى را به نام امير ناصر الدّين عبد الرّحيم در سه مقاله و سى فصل در زندان قُهَستان، به سلك تحرير كشيده است.

(الذريعة، ج ١، ص ٣٨٠).