شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٦٧ - فصل چهارم در ذكر شمّه مختصرى در فضايل علم از طريق نقل

فرموده، چون ايمان‌ [١] و توحيد [٢] و خشيت‌ [٣] و خضوع و خشوع‌ [٤] و امثال آن كه در قرآن شريف مذكور است. [٥]

و امّا روايات شريفه در اين باب از غايت كثرت قابل احاطه نيست، و ما از ذكر آنها خوددارى مى‌كنيم. هر كس مى‌خواهد رجوع كند به كتب اصحاب‌ [٦] و در «منية المريد» [٧] شهيد سعيد [٨]- رحمه اللَّه- شطر كثيرى از آن مرقوم‌

[١] در قرآن آمده است كه: «وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا».

و كسانى كه قدم استوار در علم دارند، مى‌گويند به خدا ايمان آورديم. (آل عمران/ ٧).

[٢] مانند آيه هفتم، سوره آل عمران كه در متن بدان اشاره شد.

[٣] مانند اين آيه شريفه: «إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ».

فقط بندگانِ عالم و دانشمندِ خدا، از او خشيت دارند. (فاطر/ ٢٨).

[٤] چنانكه در قرآن كريم، زيادتى خشوع را از علامتهاى اهل علم دانسته است، در آن هنگام كه قرآن بر ايشان تلاوت شود: (إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ ... يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً». آنان كه از پيش علم آموختند، چون قرآن بر آنها تلاوت شود ... مى‌گريند، و بر خشوع ايشان افزوده مى‌شود. (إسراء/ ١٠٩- ١٠٧).

[٥] مانند بكاء و حُزن در آيه ١٠٧ سوره إسراء و صاحبان درجات بودن در آيه ١١ سوره مجادله.

[٦] اصول كافي، ج ١، ص ٢٣، كتاب فضل العلم؛ بحار الأنوار، ج ٢، ص ٢٥- ١، باب ٨.

[٧] مُنْيَةُ المُريد في آداب المُفيد و المُستفيد، كتاب ارزشمندى است از تأليفات مرحوم شهيد ثاني (ره) در بيان ارزش علم، آداب تعليم و تربيت، وظائف استاد و شاگرد و مُفتى و مُستَفتى، آداب بحث و مناظره و مسائل فراوان با ارزش ديگرى كه مورد نياز هر استاد و شاگردى مى‌باشد. اين كتاب مفيد از همان زمان تأليف، مورد توجّه علماء و طلّاب بوده، و براى استفاده علمى و عملى به آن مراجعه مى‌شده است. اين اثر گرانبها بارها بطبع رسيده، و به زبان فارسى نيز ترجمه شده است.

[٨] شيخ زين الدّين على بن احمد عامِلي شامي، معروف به شهيد ثاني، يكى از نام‌آورترين فقهاء و زهّاد روزگار بوده و به وفور تحقيقات مشهور. وى در سال ٩١١ هجرى تولّد يافته و در سال ٩٦٥ يا ٩٦٦ هجرى قمرى به جرم تشيّع به دستور رستم پاشا وزير اعظم دولت عثمانى دستگير، و در اسلامبول به درجه رفيعه شهادت رسيد. شهيد ثاني را تأليفات فراوانى است، و در حدود ٨٣ اثر علمى به او نسبت داده شده كه از آن ميان كتاب الروضة البهيّة في شرح اللّمعة الدّمشقيّة- كه يك دوره كامل فقه اماميّه است- و مسالك الأفهام في شرح شرائع الإسلام، و منية المريد في آداب المفيد و المستفيد شهرتى به سزا دارند. (ريحانة الأدب، ج ٣، ص ٢٨٨- ٢٨٠).