شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٥ - حكمة الهيّة در بيان سرّ آنكه عقل به نور حق نسبت داده شده و جهل به بحر اجاج

صفت پنجم جهل ظلمانيّت است و آن شايد اشاره به قوّه شيطنت باشد، كه از خواصّ وهم است و وهم الكلّ اصلِ اصول شيطنت، و ساير اوهام جزئيه، شيطنتشان، مكتسب از آن است. و از اين جهت كه شيطنت از خواص آن است در حديث شريف، ظلمانيّت را از اوصاف خودِ وهم قرار داده به خلاف اجاجيّت.

حكمة الهيّة در بيان سرّ آنكه عقل به نور حق نسبت داده شده و جهل به بحر اجاج‌

از اين حديث شريف، نكته شريفه‌اى، كه از لباب حكمت متعاليه و لطايف اسرار الهيّه است، مستفاد شود كه فهم حقيقت آن بعد از رياضات عقليّه، محتاج به لطف قريحه و صفاى سرّ است. و آن، آن است كه عقل را به نور حق نسبت داده و جهل را به بحرِ اجاج، براى افاده آن كه سرچشمه جميع كمالات و سر لوحه همه مقامات و سرمنشأ تمام انوار معنويّه در عالم مُلك و ملكوت و مبدأ جمله اضواء منيره در حضرت جبروت و لاهوت، نورِ مقدس حق- جلّ جلاله- است، و از براى موجودى از موجودات نور و ضياء و كمال و بهائى نيست، مگر آن كه ظلّ نور ازل و پرتو جمال جميل اوّل در آن جلوه‌گر شده؛ چنانچه لطيفه الهيه‌ «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» [١] الخ، اشاره جليّه و حكايت جميله از همين مقصد أعلى و منظور اسنى است و در آيات شريفه الهيّه و احاديث كريمه اصحاب وحى و سفارت، صراحات و اشارات بسيار به اين لطيفه توحيديّه‌

[١] خداوند، نور آسمانها و زمين است. (نور/ ٣٥).