شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٦ - حكمة الهيّة در بيان سرّ آنكه عقل به نور حق نسبت داده شده و جهل به بحر اجاج

هست.

« لَوْ دُلّيتُمْ بِحَبْلٍ إلَى الْأَرَضِينَ السُّفْلى لَهَبَطْتُّمْ عَلَى اللّه» [١]

و چنانچه نورانيّت همه عوالم و جمال و كمال قاطبه نَشَئات، ظهور نورانيّت و ظلّ و پرتو كمال و جمال ذات مقدس حق- جلّ اسمه- است، تمام نقايص و قصورات و جميع ظلمات و كدورات و همه اعدام و فقدانات و كليه قذارات و كثافات و قاطبه خسّت و نكبت و جمله ذلّت و وحشت، به نقصِ امكانى و بَحرِ اجاج هيولايى برگشت كند و اين شجره خبيثه، امّ الفساد و مادة الموادّ همه اين امور است و «ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ» [٢]؛ بلكه هر نور و جمالى كه از ساحت مقدس حضرت حق- جلّ و علا- افاضه شده، و هر ضياء و بهائى كه از جلوه جميل ازل در مرآت امكان جلوه نموده و دست تصرّف ديو پليد بدان دراز شده و مورد خيانت و جنايت قصور امكانى واقع شده، در معرض كدورت و ظلمت و مشتبك با عدم و قصور واقع گرديده، مگر عالم عقلى، كه در حقيقت، به واسطه كمال جلوه اسمائى و جلاءِ انوار سبحانى، حكمِ امكان از آن ساقط است؛ بلكه آن عالم نور محض و كمال خالص مى‌باشد و دست تصرّف غير و غيريّت از ساحت مقدّس آن دور است.

و از اين بيان معلوم شد كه جنود عقل جنود الهيه است، و جنود جهل جنود ابليسيّه. آنچه نقص و قصور است به ابليس منسوب، و آنچه كمال و تمام است به‌

[١] مانند آيه: «هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ» يعنى اوست خدايى كه در آسمان خداست، و در زمين خداست. (زخرف/ ٨٤).

و حديث:

«لَوْ دُلّيتُمْ بِحَبْلٍ إلَى الْأَرَضِينَ السُّفْلى لَهَبَطْتُّمْ عَلَى اللّه»

يعنى اگر با ريسمان به زمينهاى سُفلى و پايين برويد، همانا بر خدا هبوط كرده‌ايد. (سُنن التّرمذي، ج ٥، ص ٤٠٥).

طالبان تفصيل مطلب رجوع كنند به: مصباح الهداية، امام خمينى (س)، ص ٩٨.

[٢] هر خيرى كه به تو رسد از جانب خداوند است، و هر شرّ و بدى كه به تو رسد از جانب خود تو است.

(نساء/ ٧٩)