شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٧١ - فصل چهارم مبادى مقام رضا

مرتبه دوّم آن است كه همين مرتبه [را] كه جمال حق است و جميل بودن اوصاف و افعال او است به قلب برساند، بطورى كه قلب ايمان آورد به جميل بودن حق. و آن، به آن است كه با شدت تذكّر از نِعم الهيه و آثار جمال او قلب را خاضع كند تا كم كم صفت جمال حق را دل قبول كند، و اين مقام ايمان است. و چون بنده به اين مقام رسيد و دل او ايمان به اين حقيقت آورد، از حقيقت نوريه رضايت و خوش‌بينى و خشنودى در دل او جلوه‌اى واقع شود، و اين اوّل مرتبه رضا است. و قبل از اين، از آن اثرى نيست. و لهذا در روايات شريفه، رضا را يكى از اركان ايمان قرار داده؛ چنانچه از كافى شريف منقول است:

قالَ أمِيْرُ الْمُؤْمِنينَ- عَلَيْهِ السَّلام-:

«الإيْمانُ أرْبَعَةُ أرْكانٍ: الرِّضا بِقَضاءِ اللّهِ؛ وَ التَّوَكُّلُ عَلَى اللّهِ؛ وَ تَفْويْضُ الأمْرِ إلَى اللّهِ؛ وَ التَّسْلِيْمُ لِأَمْرِ اللّهِ».

[١]

مرتبه سوّم آن است كه عبد سالك به درجه اطمينان رسد- و اطمينان كمال اين است-، و چون طمأنينه نفس حاصل شد به مقام جميليّت حق، مرتبه رضا كامل‌تر گردد. و شايد اشاره به اين معنى باشد آيه مباركه سوره الفجر: «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ^ ارْجِعِي إِلى‌ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً». [٢]

رجوع به سوى ربّ كه از مقامات كامله اهل اخلاص است، براى صاحبان نفس مطمئنه كه راضى و مرضى هستند، قرار داده و قطع طمع متسخط را فرموده.

مرتبه چهارم، مقام مشاهده است. و آن از براى اهل معرفت و اصحاب قلوب است كه شطر قلب خود را از عالم كثرت و ظلمت منصرف نمودند، و

[١] أمير المؤمنين علي- عليه السلام- فرمودند: ايمان داراى چهار ركن و پايه است: رضا به قضا و حكم خدا، توكّل بر خدا، واگذارى كار به خدا و تسليم امر و فرمان خدا بودن.

(اصول كافي، ج ٢، ص ٤٧، كتاب الايمان و الكفر باب ٢٩، ح ٥).

[٢] اى روح آرامش يافته، خشنود و پسنديده به سوى پروردگارت برگرد. (فجر/ ٢٨- ٢٧).