شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٧٠ - فصل چهارم مبادى مقام رضا

گرچه ممكن است اين اشاره به مقام عالى‌ترى باشد كه آن عبارت است از قُرب فرايض كه بقاء بعد الفناء است.

فصل چهارم [مبادى مقام رضا]

بدان كه چون مقام رضا از آثار و شئون معارف الهيه است چون ساير مقامات اهل خصوص، از اين جهت، اشاره به بعض مبادى آن خالى از مناسبت نيست. پس گوئيم: چون مبدأ رضاء از حق تعالى‌ معرفت عبد است به جميل بودن افعال حق تعالى‌، از اين جهت، ما مقام جمال حق را ذاتاً و صفتاً و فعلًا بيان كنيم، و مراتب معرفت عبد را در اين مقام ذكر كنيم.

بدان كه اول مرتبه‌اى كه از براى عبد حاصل شود علم به جميل بودن حق است ذاتاً و صفتاً و فعلًا- به حسب برهان علمى حِكمى-. و اين مقام گرچه مفتاح ابواب معارف است. به حسب نوع و متعارف- و اگر كسى به مقامات عاليه عرفان از غير اين طريق برسد، از نوادر است و ميزان در نوعيت نيست-، ولى وقوف در اين مرتبه از حجب بزرگ است بطورى كه درباره آن گفته شده است:

«الْعِلْمُ هُوَ الْحِجابُ الأكْبَر».

[١]

و از اين علم برهانى كه حظّ عقل است اخلاق نفسانيّه- كه از توابع معارف است- حاصل نشود، و لهذا چه بسا حكماء بزرگ مرتبه در علمِ بحثى، كه داراى مقام رضا و تسليم و ديگر مقامات روحيه و اخلاق نفسانيّه و معارف الهيّه نيستند، در همان حجب علميّه تا ابد باقى مانند.

[١] اين سخن هر چند كه نزد اهل معرفت مشهور و متداول است، ليكن قائل آن معلوم نشد.