ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٩٣ - فتال محمد بن احمد بن على
بعضى از رجال ديگرى هست كه محل اشتباه با همين محمد بن احمد بوده و يكى بودن ايشان مورد توهّم ميباشد. اولى- محمد بن على بن احمد فارسى صاحب كتاب روضة الواعظين و تبصرة المتّعظين چنانچه در بحار گفته است. دويمى- محمد بن على فتال نيشابورى صاحب تفسير. سيمى- محمد بن احمد فارسى شهيد مصنّف روضة الواعظين. چهارمى- محمد بن حسن بن على فتال فارسى كه بنابر آنچه از كلمات ابن شهراشوب استظهار شده مؤلف هردو كتاب تفسير و روضة الواعظين است و در تنقيح المقال بعد از اين جمله در پايان كلامش گويد محتمل است كه همه اينها عبارت از يك نفر باشد، نگارنده نيز همين احتمال را تأييد مينمايد. عباراتنا شتى و حسنك واحد.
حاصل مرام آنكه: شيخ شهيد سعيد عالم نبيل، ابو على يا ابو جعفر محمد بن حسن بن على بن احمد بن على نيشابورى معروف به فتال و فارسى و ابن الفارسى از اكابر و ثقات علماى اماميّه قرن ششم هجرت، از مشايخ و اساتيد ابن شهراشوب (متوفّى ٥٨٨ ه ق- ث ف ح)، با صاحب كشّاف از علماى عامّه و ابو الفتوح مفسّر رازى و فضل بن حسن مفسّر طبرسى و نظائر ايشان از علماى خاصّه معاصر و همطبقه و عالمى است جليل، فقيه نبيل زاهد متّقى، متكلّم محدّث حافظ واعظ، مؤلف دو كتاب: التنوير فى معانى التفسير و روضة الواعظين و بصيرة المتعظين و ابن شهراشوب اين هردو كتاب را از خود مؤلفش روايت نموده و او هم از شيخ ابو على پسر شيخ طوسى بلكه از خود شيخ طوسى (متوفى بسال ٤٦٠ ه ق- تس) نيز روايت نموده و بواسطه پدر خود از سيد مرتضى هم روايت مينمايد بلكه در ايّام كودكى درسى را كه پدرش از سيّد ميخوانده شنيده است. در مناقب ابن شهراشوب و غيره، نام و نسب او را گاهى بجهت انتساب بپدرش محمد بن حسن و گاهى بمناسبت نسبت بجدّ خودش محمد بن على و گاهى بملاحظه نسبت بجدّ عاليش محمد ابن احمد گويند چنانچه از كلمات ابن شهراشوب هم برمىآيد كه همين استاد خود را در آن كتاب بهمين چند نسبت ياد مينمايد و چنانچه مرقوم شد عاقبت بدست عبد الرزاق رئيس نيشابور مقتول گرديد و سال آن معلوم نيست. شايد منشأ اشتباه شيخ منتجب الدين نيز همين اختلاف نسبت