ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٣٤ - غزالى احمد بن محمد بن محمد بن احمد
ايمان ندانسته و گويند كه معصيت اصلا خللى بايمان مؤمن نميرساند همچنانكه عبادت و طاعت سودى بكافر ندارد و ايشان را نيز مرجئه نامند پس كداميك از اين دو عقيده حق بوده و مورد تصويب است؟ حسن در انديشه شد، واصل بن عطا كه حاضر بوده گفت:
من نميگويم كه مرتكب كبيره مؤمن مطلق است و هم نميگويم كه كافر مطلق است بل هو فى منزلة بين المنزلتين لا مؤمن و لا كافر بعد از اظهار منزلة بين المنزلتين با جمعى از اصحاب حسن نزديكى يكى از ستونهاى مسجد كناره كشيد و بتقرير و بيان آن مطلب آغاز كرد، پس حسن گفت: اعتزل عنا واصل، بهمين جهت واصل و اتباع او به معتزله شهرت يافتند. در معجم الادبا گويد: در مرتكب كبيره كه خوارج تكفيرش كرده و ديگران از اهل ايمانش دانند واصل بن عطا، برخلاف دو فرقه ببين المنزلتين معتقد ميباشد و از تأليفات او است:
١- الخطب در توحيد ٢- طبقات اهل العلم و الجهل ٣- المنزلة بين المنزلتين.
وى بسال يكصد و سى و يك هجرت در پنجاه و يك سالگى درگذشت.
(ص ٢٤٣ ج ١٩ جم و ٧٦٩ و غيره)
غزالى[١]
غزالى احمد بن محمد بن محمد بن احمد
- طوسى غزالى، ملقّب به مجد الدين، مكنّى به ابو الفرج يا ابو الفتوح، از مشاهير علما و فقهاى شافعيّه، برادر كهتر حجة الاسلام غزالى محمد ذيل الترجمة، بسيار حسن المنظر و مليح الكلام و المحضر بود. با آنهمه جلالتى كه در فقاهت داشته باز بواسطه كثرت قوه ناطقه با واعظى شهرت يافت و پس از آنكه برادر مذكورش از تدريس منصرف شده و منزوى گرديد بسمت نيابت از او، در مدرسه نظاميّه بغداد درس ميگفت، او نيز بانقطاع و
[١]- غزالى- عنوان مشهورى بعضى از علما و ارباب فضل و كمال ميباشد كه بنوشته روضات الجنات منسوب به غزال (بر وزن بقال) است كه فوقا مذكور شد و يا بعقيده بعضى، با فتح و تخفيف نسبت آن، بقريه غزاله نامى است از قراء طوس.