ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٦٣ - طوسى محمد بن محمد بن حسن
١- تكملة البحر الرائق ٢- الفواكه الطورية كه جامع نظم و نثر و كتابى است مرغوب.
سال وفاتش بدست نيامد و تا سال يكهزار و بيست و ششم هجرت در قيد حيات بوده است.
(ص ٣٠٨٧ ج ٤ س)
طوسى[١]
طوسى ابو القاسم يا طوسى حسن
بعنوان فردوسى خواهد آمد.
طوسى محمد بن حسن
- بعنوان شيخ طوسى مذكور افتاد.
طوسى محمد بن على بن حمزه
- بعنوان عماد طوسى خواهد آمد.
طوسى محمد بن محمد بن حسن
- بعنوان خواجه نصير طوسى نگارش يافته است.
[١]- طوسى- بضم اول منسوب بطوس و در اصطلاح رجالى، لقب احمد بن حسن بن على فلكى، حسن بن محمد بن حسن بن على، حسين بن عبد الجبار و جمعى ديگر ميباشد و شرح حال ايشان موكول بدان علم شريف است. در اصطلاح علما و فقها، در صورت اطلاق و نبودن قرينه، شيخ الطائفة محمد بن حسن، يا صاحب وسيله محمد بن على بن حمزه است كه اولى بعنوان شيخ طوسى نگارش يافته و دويمى نيز بعنوان عماد طوسى خواهد آمد.
طوس، بنوشته مراصد شهرى است در ده فرسخى نيشابور كه بدو شهر مشتمل ميباشد:
يكى از آنها بطابران موسوم و ديگرى بنوقان مسمى بوده و زياده بر هزار قريه را حاوى و قبر هرون الرشيد و حضرت على بن موسى الرضا ع نيز در آنجا است. در قاموس الاعلام گويد: طوس، شهرى است قديم در خراسان بمسافت بيست كيلومتر از شمال غربى مشهد كه اكنون ويرانههاى آن باقى و موجود و در اوائل اسلام و پيش از آن از معمورترين و بزرگترين بلاد خراسان و و از مراكز تمدن و معارف اسلاميه بوده است، حكماى عالىمقام مانند خواجه نصير، امام غزالى و شعراى نامى مانند فردوسى و اشباه وى از آنجا نشأت يافته و هرون الرشيد در آنجا وفات و حضرت امام على بن موسى الرضا ع نيز در زمان مأمون در قرب آن شهيد و هردو در قريه نوقان نام آن مدفون ميباشند. همين قريه بمناسبت دفن آن امام عالىمقام، بمرور ايام در ترقى بوده، اهالى طوس نيز بدانجا منتقل و متوطن شدند تا بمرور زمان نام قديمى آن (نوقان) متروك و باسم مشهد معروف و طوس، خراب و ويران شده است. نيز در مطاوى كلمات خود گويد كه طوس بعقيده ايرانيان بناكرده جمشيد بوده و از طرف طوس بن نوذر تجديد و بتعميرش افزوده است.